Yazdır

Aktif .

wikileaks_assangeMEL?H BAYRAM DEDE  

Wikileaks taraf?ndan aç?klanan Amerika’n?n diplomatik s?rlar?, her ne kadar hem diplomasi hem de politik aç?dan büyük tart??malar? beraberine getirmi? olsa da, konuya bir de ‘yeni medya’ kavram? aç?s?dan bakmakta yarar var.



Çünkü dünya ilk kez böyle bir ?eyle kar??la??yor. Baz? iddial? yorumlarda, dünya tarihini de?i?tirdi?ine varan ifadelerle aç?klanmaya çal???lan bu olgu, asl?nda yeni medyan?n bir tezahürü.

Yeni medya derken, gazete, televizyon, radyo, dergi gibi konvansiyonel medya enstrümanlar?n?n d???nda kalan, sosyal a?lar?, dijital yay?nlar? ve siber a?lar? kastediyorum. Olay?n ba?lang?c?ndan, s?rlar?n if?a edili?ine kadar her a?amada, yeni bir ileti?im kültürünün izlerini görüyoruz.

SIPRNET 1991?DE KURULDU

Wikileaks belgeleri, 1991 y?l?nda kurulan SIPRNet (Secret Internet Protocol Router Network) adl? a?dan s?zd?. Bu a?, 11 Eylül sonras?nda Pentagon ve D??i?leri aras?nda ileti?im sa?lanmak için kurulmu?tu. ABD’nin dört bir yan?ndaki elçiliklerle ile askeri üslerin üye oldu?u a?da, diplomatlar?n ve Pentagon’un yaz??malar? gerçekle?iyor. Sadece özel tasarlanm?? bilgisayarlardan girilen SIPRNet’in parolas? her 150 günde bir de?i?tiriliyor. Ancak bu a? san?ld??? gibi, çok dar kapsaml? de?il.

PAROLAYI 2.5 M?LYON K??? B?L?YOR

SIPRNet’e tam 2.5 milyon Amerikal? kamu görevlisinin eri?imi var Bu nedenle de s?zman?n nas?l gerçekle?ti?ini tahmin etmek zor de?il. Bu belgeleri geçti?imiz May?s ay?nda Wikileaks’e veren ki?i, Ba?dat’ta görev yapan bilgisayar güvenli?i uzman? 23 ya??ndaki Bradley Manning’ti. Teknik görevi nedeniyle bu a?a eri?im izni bulunan Manning, bu verileri bir Lady Gaga CD’sine yazarak üsten d??ar? ç?karm??t?. ?imdi Haziran ay?ndan bu yana tutuklu ve 52 y?l hapis istemiyle yarg?lan?yor. Manning’in bu bilgileri s?zd?rma nedeni olarak, homoseksüel oldu?u için arkada?lar? taraf?ndan d??lanmas? ve kendisinin de bir ?ekilde intikam almas? gösteriliyor. Ancak Wikileaks’in elindeki bilgiler sadece Manning’in s?zd?rd?klar?ndan ibaret de?il.

GÜVENL?KTE EN ZAYIF HALKA ?NSAN

Teknolojiden yararlanarak tüm dünyadaki elçilik ve askeri üsleriyle h?zl? ileti?im kuraca?? bir a? kuran Amerika, siber a?lar?n k?r?lganl???n?n da ma?duru oldu. Siber a?lar, kuran devlet ya da kuruma kolay ve h?zl? ileti?im, h?zl? sonuç alma imkan? sa?larken, güvenli?in yeteri derecede sa?lanmas? kar??s?nda, ayn? teknolojik üstünlük istenmeyen ki?ilerin eline geçebiliyor. ?lgili her sunumda da hat?rlat?ld??? gibi, internet ve bilgisayar güvenli?inde en zay?f halka insan faktörüdür. Siz ne kadar güvenlik önlemi al?rsan?z al?n, kurum içinde görevlendirdi?iniz insanlar?n neler yapabilece?ini bilemezsiniz. Wikileaks olay?nda bir devletin ilk kez, içeriden ‘siber’ olarak vurulmas? kar??m?za ç?kt?ysa da, bugüne kadar küresel ?irketlerin u?rad??? veri kay?plar? ve dolay?s?yla u?rad??? zararlarda da içeriden s?zmalar büyük rol oynamaktad?r.

SOSYAL MEDYA ETKEN?

Wikileaks’in da??tt??? belgelerin bu kadar ses getirmesi ve h?zl? bir yay?l?m sa?lamas?n?n en önemli nedeni ku?kusuz dünyan?n bir sosyal medya ça??n? ya??yor olmas?. ?nsano?lunun tarihinde bilginin bu kadar h?zl? yay?ld??? bir dönem ya?anmad?. Geçmi?te konvansiyonel medya araçlar?yla yay?lan enformasyon ?imdi, konvansiyonel medya tekelinin ‘yeni medya’ ile k?r?lmas? sonucu, daha h?zl?, h?zl? oldu?u kadar da kontrolsüz yay?labiliyor. Devletler konvansiyonel medyay? bir tak?m ili?kiler ve aba alt?ndan sopa göstermelerle kontrol alt?nda tutabilir ve dezenformasyonla ço?u zaman istedi?i gibi yönlendirebilirken, yeni medyada bu kontrolü sa?lamak mümkün de?il. Web siteleri, bloglar ve sosyal payla??m siteleri üzerinde milyarlarca insan, konvansiyonel medya çerçevesi d???nda bir medya etkisi olu?turabiliyor.

RAKAMLARLA SOSYAL MEDYANIN GÜCÜ

Bugün Facebook’ta 500, Twitter’da 160 milyondan fazla kullan?c? ba?l? ba??nda bir devasa bir medya gücü olu?turuyor. Türkiye’ye bakarsak, 24 milyon Facebook, 3 milyon Twitter kullan?c?s?yle 27 milyonluk devasa bir yeni medya a??ndan söz edebiliriz. Durumun daha net anlamak için Türkiye’deki toplam günlük gazete tiraj?n?n sadece 4.4 milyon oldu?unu hat?rlatmakta san?r?m yarar var. Daha direkt bir söyleyi?le, Türkiye’de sosyal medya ile ula?abilece?iniz ki?i say?s? tüm gazete tirajlar?ndan 6 kat daha fazla. Ancak burada, haks?zl?k etmemek için, konvansiyonel medyan?n da sosyal a?lar? -tam olarak etkile?im için olmasa da- bir da??t?m kanal? olarak kulland???n?, gazete web siteleriyle haber sitelerinin içerik ak??lar?n?n, sosyal medyaya iletildi?ini söylemeliyiz. Ayr?ca sosyal medyan?n da sadece Facebook ve Twitter’dan ibaret olmad???n?, Youtube, FriendFeed, Dailymotion, Vimeo gibi sitelerin de da??t?m kalan? olarak kullan?ld???n? hat?rlatal?m.

EN GÜÇLÜ ??FRELEME ALGOR?TMASI

Wikileaks, elde etti?i 251 bin 287 belgeyi payla?mak için teknolojinin son imkanlar?n? kulland?. Öncelikle sitenin yay?nlar?n?n kesintiye u?ramamas? için güçlü web sunucular? sa?land?. Wikileaks’in kurucusu Julian Assange, Cablegate ad?n? verdi?i s?zd?rma operasyonu için silahl? güvenlikçiler taraf?ndan korunan bir nükleer s???na?? üs olarak seçti. Belgelerin da??t?m? s?ras?nda en güçlü ?ifreleme algoritmalar?ndan biri olan 256 bitlik AES (Advanced Encryption Standard – Geli?mi? ?ifreleme Standard?) kullan?ld?. Belgeler önceden belli merkezlere da??t?ld? ve belirlenen bir zamanda ?ifreler de belgelerin görüntülenebilmesi için verildi. ??te as?l yar?? o zaman ba?lad?. ?nternette gönüllü çeviri gruplar? olu?turularak, belgelerin içeri?inin h?zl? bir ?ekilde elde edilmesi amaçland?. Burada internetin imece ruhu bir kez daha harekete geçti ve çok da ba?ar?l? oldu.

GAZETEC?YE OLAN ?HT?YAÇ

Gelelim son noktaya. Bana göre burada as?l sorun. Belgelerin do?ru okunmas? ve anla??lmas?nda ya?and?. Belgelerin çevrilmesi ve do?ru yorumlanmas?nda konvansiyonel medyan?n gücü, tecrübesi ve yetkinli?ine hala ihtiyac?m?z oldu?u tekrar görüldü. Wikileaks belgelerindeki malûmat?n (bilgi de?il) hemen sorgulanmadan do?ru kabul edilmesi, hemen bu malûmatlara güvenilerek tart??malara giri?ilmesinin, ne denli yanl?? oldu?u aradan birkaç gün geçtikten sonra daha iyi anla??ld?. Örne?in, Amerika’n?n Türkiye’de nükleer bombalar?n?n oldu?unu bu belgelerden yeni ö?renenlerin, bunu heyecanla yayma çabas? dramatik bir görüntüydü. Türkiye’de ABD’nin B61 tipi nükleer bombalar?n?n so?uk sava?tan beri bulundu?unu bilmek için sadece iyi bir gazete okuru olmak yeterliydi oysa. Google’da “B61 ?ncirlik” diye arama yapt???n?zda bu nükleer silahlarla ilgili Türk bas?n?nda yüzlerce haber yay?nland???n? görebiliyorsunuz. Burada söylemek istedi?im ?ey, bilgilere, daha do?rusu malûmatlara eri?ebiliyor olmak tek ba??na yeterli de?il. Eri?ilen verileri do?ru analiz etmek için hâlâ okur-yazar insanlara, ‘gazeteci’lere (gazetelere demiyorum, dikkat) ihtiyaç var.

 

http://www.melihbayramdede.com/ 

 

Untranslated Strings Designer

Hiçbiri