forkredit.com | Îôîğìëåíèå ó÷àñòêà | vivaspb.com | finntalk.com
Hata
  • XML Parsing Error at 1:456. Error 9: Invalid character
  • XML Parsing Error at 1:442. Error 9: Invalid character
Yazdır
PDF

Aktif .

klavyeNOYAN AYAN - NTVMSNBC

Habercilerin sahip oldu?u varsay?lan iki temel hakk? söke söke alan WikiLeaks, dünya bas?n?na da dolayl? bir ders verdi. Yakla??k 3 y?l önce, efsanevi teknoloji ve kültür dergisi Wired ile NewAssignment.Net sitesi ortak bir deney ba?latt?.

Assignment Zero ad? verilen projeyle, ‘sorumluluk duygusu ta??yan’ ABD vatanda?lar?n?n her hangi bir konu veya olay?n gündeme getirilip haberle?tirilmesine do?rudan katk?da bulunmas?, aktard?klar? bilgi, belge ve görüntülerle ‘yurtta? gazetecili?i’ yapmalar?n?n sa?lanmas? amaçlan?yordu.

Fikir ve niyet çok iyiydi. Yaln?z iki sorun vard?: Birincisi, gönderilen haberlerin kayna?? belliydi, kat?l?mc?lar?n kimlikleri gizli de?ildi. ?kincisi, ‘yurtta?’tan gelen bilgiler bir Wired veya NewAssignmen.Net editörü taraf?ndan gözden geçiriliyordu. Yani asl?nda gelen bilgileri haberle?tiren, ‘yurtta?’?n kendisi de?il, editördü. Bilgileri gönderen yurtta?larsa sadece birer veri sa?lay?c? konumundayd?lar.

Elbette deneyde görev alan editörlerin (oto)sansürcü davrand???n? söylemek imkans?z. Zira ilk örnekler esasen ABD içindeki toplumsal meselelere e?ilen raporlar olacakt? ve dünyay? sarsacak bir haberin ortaya ç?kmas? beklenmiyordu, talep de edilmiyordu. Üstelik, 11 Eylül sald?r?lar?ndan sonra Washington’dan dünyaya dalga dalga yay?lan ‘güvenlik söz konusuysa temel insan haklar? teferruatt?r’ inanc?, sadece bas?nda de?il Amerikan halk?nda da bir ‘ihtiyat’ yaratm??t?. K?sacas? ‘aç?k-kaynakl? habercilik’, i?in içinde bir ‘filtre’ oldu?unda suya dü?üyordu.

Wired ve NewAssignment.Net’in bir deneyle göstermeye, ya da ürkek Amerikal?lar? te?vik etmeye, çal??t??? ?ey asl?nda y?llard?r dünya kamuoyu önünde ba?ar?yla sergileniyor. ?ki örnek vermek kafi:
Küresele?me kar??tlar? uluslararas? zirvelerin daimi davetsiz misafirlerinden.

Son 7-8 y?ld?r farkl? kentlerde düzenlenen, belli ba?l? ülkelerin ekonomi veya d?? politikadan sorumlu devlet bakanlar?n?, IMF ve Dünya Bankas? görevlilerini bir araya getiren zirveler, küreselle?me kar??tlar?n?n hedefinde ola geldi, toplant?lar bas?ld?, sokaklar sava? alan?na çevrildi. Sivil toplumun sesinin, öfkeli (ve yumurtal?) görüntülerinin çok daha fazla duyulmas?na yol açan bu eylemlerin hemen hepsi, internet üzerindeki sosyal a?lar yoluyla planland?, örgütlendi, olan biten an?nda sosyal a?lara aktar?larak dünya kamuoyuna duyuruldu.

?kinci ‘ba?ar?l? uygulama’, mikrobloglar sayesinde herkesin malumu olan ?ran devlet ba?kanl??? seçimleriydi. Rakiplerine k?yasla daha reformcu görünen ba?kan aday? Musavi’yi savunanlar?n gösteri ve eylemlerinden akan haberler, ‘yurtta? gazetecili?inin’ kendili?inden olu?an devrim niteli?inde bir uygulamas? olarak tarihe geçti.

'SEÇ?C?' BASIN
?kinci örne?imiz elbette anaak?m Bat? bas?n?nca daha çok sevildi, noktas?na virgülüne dokunulmadan aktar?ld?, yurtta? habercili?i yere gö?e konamad?. Ancak ayn? anaak?m Bat? bas?n?, benzer co?kuyu küreselle?me olaylar?nda göstermedi. Protestolar? ba?lam?ndan kopar?p ‘200-300 ki?inin kat?ld??? sokak çat??mas?’ olarak görme e?ilimindeki Bat? (ve özellikle ABD) bas?n?, mikrobloglardaki video ve foto?raflarda kat?l?mc? say?s?n?n binleri buldu?u görülünce haberlerini ‘düzeltmek’ zorunda kald?lar.

 

?ran'daki sokak çat??malar?n?n görüntüleri mikrobloglar arac?l???yla tüm dünyaya yay?ld?.

Bu iki örnek aras?ndaki ortak nokta, iletilmek istenen ‘fla? haber’in, parçal? bilgi öbeklerinden olu?sa da, bir ‘filtre’den geçirilmeden kamuoyuna duyurulmas?yd?. Aç?k-kaynakl? habercili?in tarihe geçen örnekleri oldular.

Gelelim son örne?e. WikiLeaks bir ‘whistle-blowing’ platformu ve içeri?i, ayn? Wikipedia’da oldu?u gibi, ‘crowdsourcing’ (imece) yoluyla olu?turuluyor. Amac?ysa, büyük kurum ve devlet organlar?nda çal??anlar?n kamu yarar?na olmad???n? dü?ündükleri dahili i?leyi?i ihbar edecekleri bir ‘belge if?aat’ panosu olmak.

WikiLeaks, gizli olaylar hakk?nda belgeler ele geçirip habercilik yapan geleneksel bas?n mensuplar?ndan iki noktada ayr?l?yor. ?lki, bu yay?n yetki ve becerisini ‘herkese’ tan?mas?, yani ‘aç?k-kaynakl?’ olmas?.

SÖKE SÖKE ALINAN HAK
?kinci farkl?l?ksa, yurtta? gazeteceli?ine örnek olarak gösterdi?imiz iki olayda görüldü?ü üzere, tam anonimite sa?lamas?. Site editörlerinin görevi, kendi ifadeleriyle, siteye yüklenen belgelerin ‘gerçek olup olmad???n?n’ tespiti ve kategorize edilerek kamuoyuna aynen aktar?lmas?. WikiLeaks, bugün pek çok yay?n organ?n?n pratikte pek de sahip olamad??? ‘kayna?? gizleme’ ve ‘ifade özgürlü?ü’ haklar?n? tepe tepe kullan?yor.

Sitenin kurucusu ve sözcüsü konumundaki Julian Assange’?n asl?nda Washington’?n kuklas? oldu?u, belgelerin ABD güdümüyle kamuoyuna aç?kland??? yolundaki komplo teorileri elbette oldukça çekici. Ayr?ca belgeleri s?zd?rd??? söylenen ve gözalt?nda tutulan istihbarat subay? Bradley Manning’in tek ba??na 250 binden fazla belgeyi ‘kaç?rmas?’ da bana pek inand?r?c? görünmüyor.

Ancak bu iki sorunun cevab? ne olursa olsun, WikiLeaks olay? bize, öncelikle de bas?n mensuplar?na, bas?n? kontrol eden dahili ve harici ‘filtre’lere ve tabi okuyucuya kaç?n?lmaz gerçe?i fa? ediyor: Dijital ortamdaki aç?k-kaynakl? habercilik uluslararas? ?effafla?ma yolunda vazgeçilmez bir araçt?r.

 

Assange’?n ‘kendisine gelen belgeyi aç?klayan bir gazeteci’ olsa da neredeyse uluslararas? terörist ilan edilmesi ve Usame Bin Ladin’den bile daha çok aran?r hale getirilmesi de gösteriyor ki, habercinin dokunulmazl?k hakk? ve bu hakk?n kullan?m?ndaki zaaflar?n deformasyona u?ratt??? ‘filtre’ görevi, etrafl?ca gözden geçirilmeye muhtaç.

http://www.ntvmsnbc.com/

DKM AR??V?N? GOOGLE'DA ARAYIN

DKM'N?N 1998-2001 ARASINDAK? AR??V? ?Ç?N TIKLAYIN

DKM'N?N 2001-2003 ARASINDAK? AR??V? ?Ç?N TIKLAYIN

DKM'N?N 2003-2009 ARASINDAK? AR??V? ?Ç?N TIKLAYIN

Untranslated Strings Designer

Hiçbiri