forkredit.com | Îôîğìëåíèå ó÷àñòêà | vivaspb.com | finntalk.com
Hata
  • XML Parsing Error at 1:456. Error 9: Invalid character
  • XML Parsing Error at 1:442. Error 9: Invalid character
Yazdır
PDF

Aktif .

ET?KETLER:james Curran

internet_httpJAMES CURRAN(*)

?nternet Ça?? her ?eyin de?i?imi demekti -uluslararas?la?ma, ticaret, gazetecilik, yönetim ?ekli- her ?ey dönü?ecekti; t?klamayla e?it ve s?n?rs?z hale gelecekti. 

 

Art?k bunun gerçekle?medi?ini itiraf etmenin zaman? geldi ve bu kötü öngörüden daha da ilginç olan? ba?lang?çta bunlar?n çok cazip görünmesiydi.

1990'larda uzmanlar, politikac?lar, kamu görevlileri, i? çevreleri ve gazeteciler internetin dünyay? de?i?tirece?ini öngördüler. ?nternet i?in organizasyonunda devrim yaratacak ve bir refah dalgas?na yol açacakt?. Egemen kullan?c?lar?n -sonradan "prosumers"(1) olarak adland?r?ld?lar- denetiminde olan yeni bir kültürel demokrasi ba?latacakt?; eski medya egemenleri çürüyecek ve ölecekti. ?nternet popüler referandumlarla demokrasiyi güçlendirecekti; baz? yorumlara göre de e-devleti sa?layacakt?. Dünya genelinde otokratlar?n güç kaybetmesiyle ve güç ili?kilerinin yeniden düzenlenmesiyle güçsüzler ve marjinaller güç kazanacakt?. Küresel bir araç olan internet evreni küçültecek; uluslar aras?nda ileti?imi ve küresel düzeyde anlay??l?l??? te?vik edecekti. Özetle, internet durdurulamaz bir güç olacakt?: matbaan?n ve barutun icad? gibi toplumu kal?c? ve geri döndürülemez biçimde de?i?tirecekti.

Bu argümanlar ço?unlukla internetin teknolojisinden ç?karsanm??t?. ?nternetin etkile?im, küresel düzeyde eri?im, ucuzluk, h?z, a? olana??, depolama, kontrol edilememe gibi özelliklerinin dünyay? köklü biçimde de?i?tirece?i varsay?ld?. Bu öngörülerin alt?nda yatan internetin teknolojisinin tüm ortamlar? yeniden biçimlendirece?i varsay?m?yd?. ?nternet-merkezlilik, internetin teknolojilerin her ?eyi oldu?u, tüm engelleri geçersiz k?ld??? ve sonuçlar? belirleme gücüne sahip bir araç oldu?u, kehanetlerin ço?unun merkezinde yer al?yordu.

?nternetin olumlu etkisine ili?kin beyanlar daha somutla?t?kça tepki de yükseldi. ?lk belirti Massachusetts Teknoloji Enstitüsü (MIT) gurusu Sherry Turkle'?n fikir de?i?ikli?iydi. 1995'te Turkle, insanlar?n anonim ve çevrimiçi (online) ili?kilerini, sahte kimliklerin "ötekilere" ili?kin yarat?c? bir anlay??? geli?tirebilece?ini ve daha özgürle?mi? duyarl?l?klar olu?turabilece?ini varsayarak kutlam??t? (Turkle 1995). 16 y?l sonra Turkle rota de?i?tirdi. 2011'de çevrimiçi ileti?imin s??l???ndan, ba??ml?l?k yaratabilece?inden ve insanlar aras?ndaki daha zengin ve tatmin edici ili?kileri engelleyebilece?inden yak?nd? (Turkle 2011). Bir di?er fikir de?i?ikli?i ise daha önce internetin otoriter rejimleri zay?flataca??n? iddia eden aktivist Evgeny Morozov'dan geldi.

?nternetin özgürle?tirici gücüne ili?kin ba?lang?çtaki güçlü umudu sonralar? tamamen ?üphecili?e dönü?en ba?kalar? da vard?. Bu grubun temsilcileri ise 2011'de "internetin muazzam potansiyeli… 20 y?lda buharla?t?" yazan John Foster ve Robert McChesney'dir. Dolay?s?yla bizler, delillerin ?a??rt?c? çeli?kisiyle kar?? kar??yay?z. Bilgi sahibi pek çok yorumcu interneti dönü?türücü bir teknoloji olarak görmektedir. Onlar?n öngörüleri Ortado?u'da ya?ananlarla görünü?te de do?rulanmaktad?r. Ancak, ço?unlu?un görü?ünü kendinden emin bir ?ekilde hayal olarak ele?tiren huzursuz edici bir az?nl?k da vard?r.

Kim -ve ne- do?ru?

Küresel Anlay??l?l?k

1990'larda internetin küresel düzeyde anlay??l?l??? te?vik edece?ine ili?kin bir fikir birli?i vard?. Cumhuriyetçi politikac? Vern Ehlers (1995) internetin, "bilgili, etkile?im kuran ve ho?görülü dünya vatanda?lar? toplulu?unu yarataca??n?" ilan etti. Bulashova ve Cole (1995) ise internetin "geli?mi? ileti?im olanaklar?yla ve ba?ka insanlara, ülkelere ve kültürlere ili?kin artan bilgiyle, muazzam bir 'bar??ç?l bölü?ümle' kaynaklar?n askeri harcamalar yerine e?itime ve sosyal projelere yönlendirilmesini sa?layaca??" konusunda hemfikirdi. Bu görü?lerin ana dayanaklar?ndan biri yazar Harley Hahn (1993) taraf?ndan internetin küresel bir araç olmas?yla ve s?radan insanlar?n birbirleriyle ileti?imi için geleneksel medyan?n sa?lad???ndan daha fazla olanak sa?lamas?yla aç?klanm??t?r: "Ben interneti bizim en büyük umudumuz olarak görüyorum…nihayet dünya herkesin birbiriyle iyi geçindi?i küresel bir topluluk olmaya ba?l?yor." ?yimserli?in bir di?er nedeni ise pek çok yorumcuya örne?in France Cairncross'a göre internetin ulus devletin sansüründen geleneksel medyaya oranla daha az etkilenmesi böylece de yurtta?lar aras?nda özgür, serbest ve küresel bir tart??may? bar?nd?rabilmesidir. Bu temalar, -internetin uluslararas? ölçe?i, kullan?c? kat?l?m? ve özgürlük- a??n dünyay? büyüyen bir dostlukla birle?tirdi?ini dü?ünmeye yarayan bir zemin olarak 2000'li y?llarda da yükseltildi.

Tüm bu kavramsalla?t?rman?n temel zay?fl???, sonuçlar?n?, internetin teknolojisinden hareketle genelle?tirmesiydi. Daha geni? bir ba?lamda toplumun içinde, internetin küresel uyuma ve anlay??l?l??a katk?s?n? s?n?rlad??? hatta yads?d??? çe?itli yollar?n oldu?unu da gözden kaç?rmaktad?r.

?lk olarak, dünya son derece e?itsizdir ve bu e?itsizlik internet dolay?ml? küresel ileti?ime kat?l?m? s?n?rland?rmaktad?r. Dünyan?n en zengin %2'lik kesimi küresel hanehalk? zenginli?inin yar?s?ndan fazlas?na sahiptir. Dünyan?n en zengin %1'lik kesimi ise küresel varl?klar?n %40'?n? kontrol etmektedir. Dünya nüfusunun alt yar?s?n? olu?turan kesim küresel zenginli?in ancak %1'ine sahiptir. Zenginlik, Kuzey Amerika, Avrupa ve yüksek gelire sahip Asya-Pasifik ülkelerinde yo?unla?m??t?r; bu ülkelerdeki insanlar dünya zenginli?inin neredeyse %90'l?k bir bölümüne sahiptir (Davies vd., 2006). Bu ülkelerde internete eri?im oran? oldukça yüksektir. Kuzey Amerika'da internete eri?im oran? %77, Avustralya'da %61 ve Avrupa'da ise %58'dir (Internet World Stats, 2010a). ?nternete eri?imin zengin ülkelerdeki eri?im oran?n?n %1'den bile az olan pek çok geli?mekte olan ülke bulunmaktad?r (Wunnava and Leiter, 2009: 413). Bu durum, internet toplulu?unun kompozisyonunu çarp?tmaktad?r. 2011'de internet kullan?c?lar?n?n dünya nüfusuna oran? toplam %30'dur (Internet World Stats, 2010a). Dolay?s?yla, e?er internet dünyay? birle?tiriyorsa, birle?enler birbirleriyle ileti?ime geçebilen zenginlerdir. Dünya üzerindeki fakir insanlar?n büyük ço?unlu?u "kar??l?kl? anlay??l?l???n" sihirli çemberinin bir parças? de?ildir.

?kincisi, dil dünyay? bölmü?tür. Birçok insan sadece tek bir dili konu?abilmektedir. Bu nedenle de yabanc?lar?n ne söylediklerini tam olarak kavrayamamaktad?r. Uluslararas? Telekomünikasyon Birli?i'ne (ITU) göre dünya nüfusunun sadece %15'nin anlad??? ?ngilizce, çevrimiçi ortak bir dil olmaya en yak?n olan dildir. Dolay?s?yla internetin insanlar? bir araya getirme rolü kar??l?kl? olarak anla??lamad??? için engellenmektedir.

Üçüncüsü, dil iktidar?n bir arac?d?r. ?ngilizce yazanlar ya da konu?anlar görece daha büyük küresel topluluklara ula?abilmektedir. Bunun aksine, Arapça ileti?im kuranlar internet kullan?c?lar?n?n %3'lük bir kesimine eri?ebilmektedir (Internet World Stats, 2010b); Marathi dilinde ileti?im kuranlar?n eri?ebilece?i internet kullan?c?s? oran? ise ancak ondal?k de?erlerle ifade edilebilecek kadar küçüktür. Küresel toplulukta kimin sesinin duyulaca?? a??rl?kl? olarak anadillere ba?l?d?r.

Dördüncü olarak, ç?kar çat??malar? ve de?erler dünyay? bölmü?tür. Bunu, dü?manl??? bast?rmak yerine k??k?rtan ifadeler bar?nd?ran web sitelerinde görebilirsiniz ve ?rkç? ifadeler içeren web sitelerinin say?s?nda ciddi bir art?? ya?anmaktad?r. Raymond Franklin bu tür sitelerin bir listesini yapm??t?r ve bu sitelerin ço?u geni? bir tabana sahiptir: Sadece beyazlara yönelik ilk sitelerden olan ABD merkezli Stormfront'un 2005 y?l?ndaki kay?tl? aktif kullan?c? say?s? 52.566 olarak belirtilmi?tir (Daniels, 2008: 134).

Nefret söylemi içeren web sitelerine ili?kin detayl? ara?t?rmalar bu sitelerin ?rkç? nefreti çe?itli yollarla kurdu?unu ve yükseltti?ini göstermektedir (Back 2011; Perry ve Olsson 2009; Gerstenfeld vd., 2003). Bu web siteleri militan ?rkç?lar?n yaln?z olmad?klar?n? gösteren bir kollektif kimlik hissini de beslemektedir. Baz?lar? bu topluluk hissini sadece "Aryan Dating Page"(2) gibi web siteleri arac?l???yla da de?il sa?l?k, spor ve ev i?leri gibi konularda tart??malar?n yap?ld??? daha geleneksel forumlarda bile yükseltmektedir. Daha incelikli olanlar? ise çevrimiçi oyunlar ve pratik yard?mlar içeren web siteleriyle çocuklar? ve gençleri hedeflemekte oldukça ba?ar?l?d?r. Irkç? nefret gruplar? görü?lerinin ve enformasyonun payla??ld??? uluslararas? destek a?lar? geli?tirmek için interneti giderek daha fazla kullanmaktad?r. Tabii ki bunlar?n ham içeri?i korku ve nefreti yaymak için tasarlanm??t?r ve aralar?na yabanc?lar?n kar??mas?n? "demografik zaman bombas?" olarak niteleyen uyar?lar bunun tipik örne?idir. Siber alan?n bu "beyaz kaleleri" uyumsuzlu?u sadece beslemez: Irkç? söylem ile ?rkç? ?iddet aras?nda ili?ki vard?r (Akdeniz, 2009).

Bu, önemli bir noktay? da göstermektedir: internet nefret kusabilir, yanl?? anlamay? besleyebilir ve dü?manl??? ebedile?tirebilir. Çünkü internet hem uluslararas? niteliktedir hem de etkile?im özelli?ine sahiptir ve bu özellikler internetin mutlaka "ho?lu?u ve ayd?nl???" te?vik edece?i anlam?na gelmez.

Be?incisi, çok say?da toplumun içinde ulusal ve yerelci kültürler (akademik hayat?n kozmopolit yap?s?n?n aksine) güçlü durumdad?r. Bu kültürler dünya genelinde, geleneksel haber medyas?n?n örgütlenme biçimi ve de?erleri taraf?ndan da desteklenmektedir. Dolay?s?yla da haber medyas? yerel haberler üzerinde yo?unla?ma e?ilimindedir. Örne?in, enternasyonalizm yanl?s? iki Kuzey Avrupa ülkesinde televizyon istasyonlar?n?n 2007'de d?? haberlere ay?rd??? zaman %30 oran?ndayken ABD'de %20 olmu?tur (Curran vd., 2009). Ayr?ca haber de?eri hem bu ülkelerde hem de ba?ka yerlerde bas?n?n içeri?ini belirlemektedir (Curran vd., 2010; Aalberg ve Curran, 2011). Daha da önemlisi, ulus-merkezli kültürler internetteki haberleri ?ekillendirmektedir. 2010 y?l?nda yap?lan ve dokuz ayr? ülke merkezli önde gelen haber sitelerini inceleyen bir ara?t?rmada bu sitelerin a??rl?kl? olarak ulusal haber yay?nlad?klar? ve önde gelen televizyon haber programlar?ndan ancak marjinal düzeyde fazla enternasyonalist olduklar? sonucuna ula??lm??t?r.

Alt?nc? olarak, ulusal hükümetler her ?ekilde kendi medya sistemlerini kontrol etmenin yollar?n? aramaktad?r. Özellikle de otoriter rejimler, internet hizmet sa?lay?c?lar? ve web sitelerini lisansa ba?lama, resmi kara listelere girmi? URL adreslerini filtreleme, internet kullan?m?n? ve içeri?ini görüntülemeye yarayan yaz?l?m kullanma ve genel bir sindirme ve korku ortam? yaratma gibi yöntemlerle çevrimiçi ileti?imi sansürlenmenin yeni yollar?n? geli?tirmi?tir. Sonuç olarak, küresel internet söylemi devletin sansürü ve sindirmesi nedeniyle bozulmu?tur.

Yedincisi, aktif olarak politikaya kat?lanlar nüfusun genelinden farkl? özelliklere sahip olabilir ve bu çevrimiçi söylemin do?as?n? etkileyebilir. Smith vd., (2009) ABD'de toplumun avantajl? kesiminin en aktif politik kesim olma e?iliminde oldu?unu ve bunun çevrimiçi aktivizmde de yeniden üretildi?i sonucuna ula?m??t?r. Benzer ?ekilde, Di Gennaro ve Dutton (2006) ?ngiltere'de politikada aktif olanlar?n yüksek sosyo-ekonomik gruptan, iyi e?itimli ve daha ileri ya?lardaki insanlardan ç?kma e?iliminde oldu?u sonucuna ula?m??t?r. Buna kar??l?k çevrimiçi politik kat?l?m gösterenlerin ise çok daha zengin ve iyi e?itimli ki?ilerden olu?tu?unu ama ya?ça daha genç olduklar?n? saptam??t?r. Dolay?s?yla, Di Gennaro ve Dutton internetin politik kat?l?mdan ziyade politik d??lamay? destekledi?i sonucuna ula?m??t?r.

K?sacas?, siber alan?n farkl? geçmi? deneyimlerden ve uluslardan insanlar?n ileti?im kurabilecekleri özgür ve aç?k bir alan oldu?u ve bu insanlar?n daha müzakereci, ho?görülü ve güçlenmi? bir dünya kurabilecekleri görü?ü birkaç noktay? gözden kaç?rmaktad?r. Dünya e?itsiz ve kar??l?kl? olarak d??lay?c?d?r (düz anlam?yla); çat??an de?erler ve ç?karlar taraf?ndan bölünmü?tür; köklenmi? ulusal ve yerel kültürler (ve kimli?in din ve etnik köken gibi di?er noktalar?) taraf?ndan alt bölümlere ayr?lm??t?r ve baz? ülkeler otoriter rejimler taraf?ndan yönetilmektedir. Gerçek dünyan?n bu farkl? unsurlar?, çok say?da dilden, nefret içeren web sitelerinden, ulusalc? söylemlerden, sansürlenen ifadelerden ve avantajl? kesimlerin a??r? temsilinden olu?an y?k?k bir Babil kulesi do?uracak ?ekilde siber alana nüfuz etmektedir.

Toplumun geli?imini etkileyen farkl? güçler vard?r. Artan göç, ucuz seyahat, kitlesel turizm, pazar?n küresel bütünle?mesi ve e?lencenin küreselle?mesi artan ulus ötesi ili?ki anlay???n? te?vik etmi?tir. Bu geli?melerden baz?lar? internette de destek bulmu?tur. Dünyan?n her yerinden YouTube ekranlar?nda payla??lan deneyim, müzik ve mizah bir "biz-hissi" pompalamaktad?r. YouTube'daki "Here is u" videolar? her dilde komiktir ve altyaz?lar?n s?k?c? etkisinin de üstesinden gelmektedir.

?nternet, ayn? zamanda uzak yerlerdeki deprem ma?durlar? ya da bask?ya maruz kalan protestocular gibi abluka alt?ndaki gruplarla dayan??ma ruhunu güçlendiren görüntülerin küresel ve h?zl? da??t?m?n? kolayla?t?rmaktad?r. ?nternetin daha uyumlu, anlay??l? ve adil bir dünya yaratmaya katk? sa?lama potansiyeli vard?r. Ama de?i?imin itici gücü mikroçipten de?il toplumdan gelecektir.

Bir bak?ma, Orta Do?u'daki ayaklanmalar, muhalefeti harekete geçirmede ve Orta Do?u d???ndan destek kazanmada internetin, mobil telefonun ve uydu televizyonunun nas?l bir gücü olabilece?inin kan?t?d?r. Bu demektir ki, bu ayaklanmalar?n alt?nda yatan derin sebepler vard?r: H?zl? e?itsel geli?meyi takip eden hayal k?r?kl???yla sonuçlanm?? beklentiler, yüksek genç i?sizli?i, yükselen g?da fiyatlar?, gözden dü?en neo-liberal politikalar, ahbap-çavu? kapitalizmine ve otoriter rejime yönelik k?zg?nl?k ve baz? durumlarda a?iret ve dinsel dü?manl?k. M?s?r, Tunus ve ba?ka yerlerde 1980'lere kadar uzanan grevler ve protestolar bu ayaklanmalar?n öncülleridir. 

Gerçekte, çarp?c? olan, alt? aktif "isyanc?" ülkenin aras?nda (Tunus, M?s?r, Libya, Bahreyn, Suriye ve Yemen) sadece Bahreyn'in Facebook yayg?nl??? ve internet kullan?m?nda ilk be? Arap ülkesi aras?nda olmas?d?r. Bu durum, daha yüksek internet yayg?nl??? oran?na sahip Suudi Arabistan ve Birle?ik Arap Emirlikleri gibi Arap ülkelerinin halklar? kendi diktatörlerine kar?? gelmezken, ileti?im teknolojilerinin de?il yerle?ik sosyal faktörlerin ayaklanmalara neden oldu?unun alt?n? çizmektedir.

* James Curran, Goldsmiths College'da ileti?im profesörüdür ve opendomocracy.net sitesinin medya ve internet bölümü editörlerindendir. Bu çeviri, Curran'?n Aral?k 2011'de Sydney'de verdi?i bir dersin tam metninin ilk bölümüdür.

(1)Prosumer, kullan?c?n?n içerik üretim ve sunum sürecindeki de?i?en konumuna i?aret eden bir kavramd?r. Buna göre internet gibi yeni ileti?im teknolojileri ve sosyal a?lar, payla??m siteleri, webloglar, mikrobloglar gibi içerik üretiminin ve sunumunun yeni biçimleri/platformlar? kullan?c?ya hem içeri?i üreten ve payla?an hem de tüketen olarak ileti?im sürecine kat?lma olana?? sunmaktad?r. Prosumer kavram? ingilizce producer (üretici) ve consumer (tüketici) kelimelerinin birle?tirilmesiyle türetilmi?tir. (ç.n.)
(2)Irkç? ifadeler içeren ve sadece beyaz kad?nlara ve erkeklere yönelik bir tan??ma sitesi. (ç.n.)

[Opendemocracy.net'teki ?ngilizce orijinali nden Aylin Aydo?an taraf?ndan Sendika.Org için çevrilmi?tir]

DKM AR??V?N? GOOGLE'DA ARAYIN

DKM'N?N 1998-2001 ARASINDAK? AR??V? ?Ç?N TIKLAYIN

DKM'N?N 2001-2003 ARASINDAK? AR??V? ?Ç?N TIKLAYIN

DKM'N?N 2003-2009 ARASINDAK? AR??V? ?Ç?N TIKLAYIN

Untranslated Strings Designer

Hiçbiri