Yazdır

Aktif .

ridvan_birandMehmet Ali Birand'?n büyük bir reklam kampanyas?yla CNN Türk'te yay?nlanmaya ba?layan "28 ?ubat" belgeseline en büyük ele?tiri 32. Gün'ün eski yay?n yönetmeni R?dvan Akar'dan geldi. Akar, Birand'? emek ars?zl???yla suçlad?... 

 

 

Akar, T24.com.tr'deki yaz?s?nda ?u sat?rlar? kamele alm??. 

Bir belgesel nas?l yap?l?r? Ya da eme?e 'son darbe'

Belgesel yapmak için öncelikle önermeniz gerekir. Diyelim ki (!) bu belgesel  28 ?ubat hakk?nda olsun.

1.            Önce patronunuza “28 ?ubat dönemine ili?kin” bir belgesel yapma önerisi götürürsünüz. Ne de olsa geçmi? dönemleri de yapm??t?r ve bu dönem belgeselinin zaman? gelmi?tir. Tarih 2005’tir ve belgesel 28 ?ubat’?n 10. Y?l?na yeti?tirilebilir.

2.            Henüz askerin otoritesinin hüküm sürdü?ü y?llard?r. Patronunuzun kafas?nda “acaba” vard?r. Zira askerin “28 ?ubat bin y?l sürecek” dedi?i günlerdir. ?kna edersiniz. Size bir bütçe vaat eder.  “Ama her ?eyi ile sen yapacaksan” ko?ulu ile size bir bütçe vaat eder.” Belgesel için dü?meye basars?n?z

3.            Önce ekip kurars?n?z. Örne?in, Banu Acun gibi usta bir haberciyi bu sürece katars?n?z. Kerem ?enel gibi ara?t?rmac? bir editörü sadece belgesele çal??mak için istihdam edersiniz. Belgeselin yönetmeni olarak da Murat Kahraman gibi de?erli bir ismi ikna edersiniz.

4.            Süreç ba?lam??t?r. Belgesel ile ilgili bütün planlamaya ba?lars?n?z.  Önce çekim format?n? belirlersiniz. Amerika’dan Jimmy Jib’in küçü?ü bir jix kamera getirtirsiniz. Siyah ya da k?rm?z? arka planda çekecek, belgesele yepyeni bir çekim format? kazand?racaks?n?zd?r.

5.            Sonra dönemleri belirlersiniz. Belgesel patronunuzun son belgeselinin bitti?i tarihte –mesela Özal’?n ölümüyle- ba?lay?p, Erdo?an’?n iktidara geldi?i 2002 y?l?na kadarki bölümü anlatacakt?r. Sonra bu 9 y?la ili?kin bölümleri s?n?fland?rmaya ba?lars?n?z. Kerem ?enel  size istedi?iniz bütün ayr?nt?lar? dikkate alan 12 bölümlük bir içerik ç?kar?r. Bakars?n?z  olaylar öylesine çoktur ki “16 bölüm de yapabiliriz” diye kafa yorars?n?z. Ar?ive girer binlerce saatlik o ar?ivden tam 7 saatlik görüntüyü tek tek haz?rlar, eksikleri tamamlar belgeselin görsel haf?zas?n? olu?turursunuz. Zira çal??t???n?z haber program?nda döneme ili?kin bütün önemli dosyalar?n alt?nda sizin de imzan?z vard?r.

6.            ?zin yapmak akl?n?za bile gelmez. Sonra söyle?iler için randevular almaya ba?lars?n?z. Zira ayr?nt?l? bir söyle?i yap?lacak isimler listesi ortaya ç?km??t?r. Dönemin bütün önemli aktörlerini, tan?klar?n? kapsamaya çal???rs?n?z. Heyecanl? ve heveslisinizdir.

7.            Ön çal??man?z tam bir y?l sürmü?, 2006 y?l?na gelinmi?tir. ?lk randevu trafi?i Ankara’dad?r. Bu dönemin dört önemli ba? aktörü vard?r. ?lki darbenin müsebbibi askerlerdir. Di?erleri Cumhurba?kan? Demirel, Refah Lideri Erbakan ve DYP lideri Çiller’dir. Askerler konu?mamaya karar vermi?tir. Asl?nda konu?acak baz? askerler vard?r. ?kna edilmi?tir ama partnerinizin patronunuz oldu?unu ö?rendiklerinde vazgeçerler. Demirel ile söyle?i randevusu al?r ve Ankara’da tam 4.5 saat süreyle bu tarihi söyle?iyi gerçekle?tirirsiniz.  (Demirel oradad?r. Merakl?s? gider sorar) Daha sonra da Erbakan ile konu?ur ve onunla da 3 saatlik bir söyle?i yaparak belgeselin olmazsa olmaz? iki önemli isimle konu?ursunuz. Bu öylesine önemlidir ki günlerce kitap, dönem taramas?, kupür ar?ivi okur,  yo?un bir mesaiyle haz?rlan?rs?n?z. Asl?nda öylesine önemli bir i? ba?arm???n?zd?r ki her iki söyle?iyi de siz yapt???n?z için kar??l?kl? mukayese eden soru sorma ve tarihsel olaylar? iki farkl? aç?dan aktarma imkan?n? elde etmi?sinizdir. Belgesel kurtulmu?tur. Bu iki söyle?i bile tek ba??na bir kitap de?erindedir. Sonra patronunuz “Çiller d???ndaki isimlerin hepsini  ben konu?turdum” der.

8.            Bu arada patronunuzun yapt??? uluslararas? söyle?ilerde de 28 ?ubat’? unutmamas? konusunda uyar?rs?n?z. Zira söyle?iler bu amaçla gerçekle?memektedir. Yabanc? devlet adamlar? ile yapt??? söyle?ilerde belgeseli hat?rlat?r,  ne sormas? gerekti?i konusunda katk? sa?lars?n?z. mesela Massimo D’Allema, Hüsnü Mübarek, Haf?z Esad, Pangalos  gibi isimlere sorulacak sorular? yollars?n?z. Bu arada siz de bo? durmay?p Öcalan’?n yakalanma sürecinde en kilit isim olan, son ana kadar Öcalan’? Kenya’da terk etmemi? olan Yunan gizli servisinden Sava? Kalenderidis’i konu?maya ikna edersiniz. Türk televizyoncular?n pe?inden ko?tu?u bu isim, ki?isel referanslar?n?z nedeniyle size konu?may? kabul etti?ini söyler. Viladimir Jirinovski ile söyle?i yapar, Öcalan’?n Rusya günlerini ö?renirsiniz.

9.            Çiller konu?maz. Askerler de susmay? ye?ler. Bunun üzerine “ama askersiz nas?l olacak” diyen patronunuza “darbeleyenler de?il, darbelenenler konu?uyor, demokrasinin yan?nda yer al?yoruz” diye bir belgesel konsepti haz?rlar ve belgeselin böyle kurgulanmas?n? sa?lars?n?z.

10.            Yukar?da sayd???m sevgili arkada?lar?n?zla 55 tane söyle?iye imza atar, 200’e yak?n söyle?i kaseti biriktirirsiniz. Bir ba?ka ekip de yüzlerce saatlik bu söyle?ilerin sat?r sat?r de?ifresini tamamlar. Neredeyse belgeselin bütün önemli isimlerini konu?turma ba?ar?s? siz ve arkada?lar?n?za aittir. Di?erleriyle de temas eder, -mesela Mesut Y?lmaz- sorular? haz?rlar ve randevu tarihini beklemeye ba?lars?n?z.

11.          O s?rada patronunuz “param bitti” diyerek belgeselden vazgeçer. Oysa size vaat edilen bütçenin üçte birini bile harcamam??s?n?zd?r. Belgesel uykuya yatar.

12.          Aradan 3-4 y?l geçer. Bu arada umutla “?imdi konu?mazsa ne zaman” dedi?iniz isimlerle tek tek söyle?ilere devam eder, dönemin kitap, ara?t?rma ve yaz? dizilerini biriktirirsiniz. Okumalarla daha iyi ö?renmeye gayret edersiniz. Tam bu s?rada patronunuzla yolunuz haber kanal?nda  kesi?ir. Ona belgeselin kanal arac?l???yla yap?lmas?n? önerirsiniz. Belgeselin sahibi kanal olacak, bizim de elimizdeki söyle?i stokundan hareketle böylesine tarihi bir dönemi tamamlama ?ans?na sahip olaca??m?z? anlat?rs?n?z.

13.          Kanal ikna olur ve projeye yeniden start verilir. Bu defa Kerem ?enel de bu kanala transfer edilir. Yepyeni bir ekip kurars?n?z. Yetene?iyle kendini geçmi?te kan?tlam?? eski bir çal??ma arkada??n?z? yönetmen olarak al?r, bütün kadroyu yenilersiniz. Ayn? formatla çekime devam edilir. Bir yandan i?inizi yaparken, bir yandan da söyle?ilere devam edersiniz. 5 ki?ilik ekibe i? da??t?r, eksikleri tamamlat?r, ar?ivi güçlendirir, haber kanal?n?n ar?ivini yeniden tarat?r, yeni isimler ç?kar?lmas?n? sa?lars?n?z. Ekip har?l har?l çal??arak, sizin odan?zda gerçekle?en haftal?k fikri takip toplant?lar?yla i?e koyulur.

14.          Eksik söyle?iler ve yeni isimler tespit edersiniz Onlar? tamamlamaya ba?lars?n?z. Kanal?n size verdi?i bütçe içinde kalarak i?i yeti?tirmeye gayret edersiniz.

15.          Bu arada kanal da hukuki prosedürü  yerine getirmektedir. Bir sözle?me haz?rlan?r. Taslak halindeki bu sözle?mede belgeseli siz ve patronunuzun birlikte yapt??? ve birlikte sahibi oldu?u yaz?lm??t?r. Belgesele ili?kin bütün haklar size ve patronunuza aittir.

16.            Art?k her ?ey haz?rd?r. Belgeselin be? bölümü uzunlu?unda bir yaz?m sürecini tamamlar ve yönetmene yollars?n?z. Belgeselde patronunuzla birlikte siz de görünecek ve anons çekme imkan?na sahip olacaks?n?zd?r. Ama patronunuza daha uzun anons metni yazarak dikkatli ve sayg?l? olmay? ihmal etmezsiniz. Hatta belgeselin bir bölümünü de sizin seslendirmeniz konusunda da mutabakat sa?lanm??t?r. Patronunuz o ana kadar o belgeselde kiminle konu?ulmu?, kime ne sorulmu?, ne ara?t?rmas? yap?lm??, hangi ar?iv görüntülerine sahip oldu?unuz konusunda hiçbir fikir sahibi de?ildir. Dü?ünün ki anonsunu bile siz yazm??, belgeselde ne söyleyece?ine siz karar vermi? ve haz?rlam??s?n?zd?r.

17.          Belgeselin montaj?na ba?land??? günlerde patronunuzla birlikte çal??t???n?z haber program?ndan onur k?r?c?, nobran ve 15 y?ll?k eme?iniz hiçe say?larak hak etmedi?iniz biçimde uzakla?mak zorunda b?rak?l?rs?n?z.

18.          Öyle bir süreçtir ki genel yay?n yönetmeni oldu?unuz son 10 y?la ili?kin tazminat?n?z ödenmedi?i gibi içerde kalan maa?lar?n?z? bile alamaz, çocuklar?n?z?n gelece?i ad?na hukuki bir süreç ba?lat?rs?n?z.

19.          Kendinize ve onca y?ll?k eme?inize duydu?unuz sayg? nedeniyle 14 ay boyunca “yahu ne oldu da ayr?ld?n” sorular?na yan?t vermez, yarg?n?n karar?n? beklersiniz.

20.          Sonra bu belgesel sizin kurdu?unuz ekibe yap?lan sadece bir ki?inin kat?l?m?yla tamamlan?r. Zira her ?ey haz?rd?r ve helva yap?lm??, servis edilmeyi beklemektedir. O ak?am ilk bölümü izlersiniz. Ne sizin ad?n?z geçmi?tir ne de o ilk döneminde belgeselin neredeyse yüzde 75’ini tamamlayan arkada?lar?n?z vard?r. 8 y?ll?k eme?in ard?ndan patronunuz, bu belgeselle ilgili de hukuki bir süreç ba?lataca??n?z kayg?s?yla davaya tan?k b?rakmamak için olsa gerek,  onca eme?i olan arkada?lar?n?z?n ismini de sizinkiyle birlikte silmi?tir. Vefa, sayg?, vicdan, adalet duygusu, meslek ahlak? yerle yeksan olmu?tur.  Bir kez daha hak etmedi?iniz o kabal?kla yüzle?irsiniz.

21.          Bu belgesele ter ak?tan  patronunuz dahil bütün meslekta?lar?n?z?n eme?ine sayg? duyars?n?z. Ama ayn? sayg?y? o belgesele tam 7 y?l önce ba? koyan kendiniz, Banu Acun, Kerem ?enel, Önder ?nce ,  Ahmet  Göktepe, Samet Özçelik, Eyüp Da?kaya, Nazl? Dalar ad?na da beklersiniz.  Patronunuzun o belgeseli yaparken ve belgeselin roll caption’unda bu isimleri hiç anmamas?n?n bir “unutkanl?ktan” kaynaklanmad???n? bilirsiniz. Zira belgeseli var eden bütün bu isimlerin ortak özelli?i çal??t?klar? haber program? ve prodüksiyon ?irketinden bir ?ekilde ayr?lm?? olmalar?d?r. Gidenlerin eme?ine müstahak görülen bu sayg?s?zl?k ve haks?zl??a tepki göstermek ise ahlaki bir duru?tur.

22.             Yukar?da yaz?lan her ?eyin tan??? ve belgesi mevcuttur. Hukuken hakk?n?z? aramak ayr? bir süreç i?idir. Oysa o belgesele ter ak?tanlar?n hakk? art?k beklemez. Sustukça muhatab?n?z?n cüreti artm??, sizi “uysal koyun” sanm??t?r. Yap?lan?n ad?n? koyars?n?z. Bu bir emek ..rs?zl???d?r.

23.          Pardon! Kelimeyi tamamlamay? unutmu?um. Okuyucu da “bu noktalar ne ola ki h?rl? m?d?r, h?rs?z m?d?r” diye merak edebilir. “A” ekleyecektim. Yap?lan?n ad? EMEK A’RSIZLI?IDIR…

http://t24.com.tr/

Untranslated Strings Designer

Hiçbiri