forkredit.com | | vivaspb.com | finntalk.com
Hata
  • XML Parsing Error at 1:456. Error 9: Invalid character
  • XML Parsing Error at 1:442. Error 9: Invalid character
Yazdır
PDF

Aktif .

ragip_duranRAGIP DURAN- Szckbilimci de?ilim ama szcklerin kkeni ve ses a?r???m? ile anlamlar? aras?nda ilinti kurmaya al???r?m. Mesela Che Guevara'n?n tart??mal? arkada??, Frans?z filozof Regis Debray...

...90'l? y?llarda 'Mdialogie' (Medya bilimi ya da medya mant???) kavram?n? ortaya att???nda, bu szc?n ' Mdiologie' ?eklinde yaz?ld???n? san?p, 'mdiocre' (Orta apl?, aps?z) kavram? ile ilgili oldu?unu zannetmi?tim.

nk nitelikle nicelik aras?nda ters bir orant? oldu?u eskiden beri yayg?n bir gr?tr. Yani bir ?ey ne kadar oksa, ne kadar yayg?nsa, hatta ne kadar popler ise, kalitesi de o kadar d?k olur. Nadir ?eylerin k?ymetli olmas? gibi. Bu saptama Tanr? kelam? de?il tabi. ok, yayg?n ve popler olup, kaliteli olabilen '?eyler' de, nadir de olsa vard?r tabi. Kurald??? ama mevcut.

Frans?zlar?n 'Mauvaises Langues' dedi?i kt niyetlilerin, bu sat?rlar?n hemen ard?ndan '?imdi bir sekincilik (Elitizm) vgs ba?l?yor' dediklerini duyar gibiyim. Elit olan bir ?eyin genelde kaliteli oldu?u do?rudur da, kaliteli bir ?eyin ille de elit olmas? ?art de?il. Tabi bu arada 'elit' ve 'kalite' szck ve kavramlar?na ne tr anlamlar ykledi?imiz de nemli. Ayr?ca elitizm, ba?tan mahkum edilecek bir tutum da de?il...

Nispeten uzun bu felsefi ve terminolojik girizgahtan sonra, Trk egemen medyas?n?n neden bu kadar yzeysel, aps?z, uucu, hafif oldu?unu anlamaya/tart??maya al??aca??m. Yan?t arayaca??m bir ka soru olacak:

- Medya, yap?sal olarak m? aps?zd?r? yle ise neden?
- Medya Alan? (Bourdieu) ya da mekanizmas?/sistemi mi aps?zd?r yoksa bu alan?n ynetimi/yneticileri mi? Her iki durumda da neden ?
- Ve nihayet bu aps?zl???n panzehiri neler olabilir?

Teorik aray??lar?n mmkn oldu?unca somut rneklerle a?klanmas? hem daha kolay hem de daha inand?r?c? olabilir. Bu nedenle Trk egemen medyas?n? ana rneklem olarak ele al?p, pek ho?lanmad???m bir tarz da olsa, baz? ?ahsiyetlere rtl gnderme yapmak zorunda kalaca??m.

?lk tohumlar?n? Sedat Simavi'nin att??? daha sonra etin Eme'in popler gazetecilik s?vas? vurdu?u, bugn de Genel Yay?n Ynetmeninin kamusal olan? zelle?tirme abalar?yla biimlenen Hrriyet gazetesi, Trk egemen medyas?n?n hem rol modeli hem de en iyi alamet-i farikas? olarak kabul edilir. Hrriyet'in yap?s? m? aps?zd?r? Neden?

Anglo-sakson popular/serious (Halk Gazetesi/Elit Gazetesi) ayr?m?na kas?tl? olarak kar?? ?kan Hrriyet gelene?i ve yap?s? (Genel Yay?n Politikalar?, haber yakla??m?, al??ma tarz?, mizanpaj?...vs...), 'Apartman?n bodrum kat?nda oturan kap?c?ya da st katta oturan profesre de seslenmeyi' amal?yor. Popular/Serious ya da kap?c?/profesr ayr?m?na daha
do?ru bir deyi?le farkl?l???na kas?tl? olarak kar?? ?kman?n alt?nda yatan mant?k/ideoloji, bizim, 1923'den bu yana 'S?n?fs?z, imtiyazs?z, kayna?m??, tasada kaderde birle?mi? tek bir kitle' oldu?umuz yan?lsamas?d?r. ?plak gzle bile grlebilen s?n?f ayr?m?n?n stn rtmeye yarar bu yakla??m.

Kap?c? ile profesr ayn? siyasal/toplumsal/ekonomik/ideolojik/kltrel potada gstermeye hatta eritmeye ynelik bir tutumdur. Trklerin kar???k salatay? ok sevmesinin alt?nda yatan da, y?llard?r solumak zorunda kald???m?z i?te bu hayali kimlik atmosferi. ne ?kar?lan, en ne konan Trklk yani milliyetiliktir. Sonu olarak kap?c? da (Krt olsa bile...)
profesr de (erkez de olsa) Trktr. Byle bir okur kitlesine, hedef kitleye seslenmek zorunda iseniz -ki tiraj a?s?ndan da bak?ld???nda zorundas?n?z- en kk ortak arpan? kendinize standart olarak almak durumundas?n?z. Medya organ?n?n, gazete/radyo/televizyonun, tm yap?s? da bu anlay??a gre in?a edilir ve geli?tirilir. Ama kap?c?yla profesr
bulu?turmakt?r. Byle bir amaca sizi gtren yollar/konular ve yakla??mlar ka?n?lmaz olarak s?n?rl?d?r. Kap?c? ve profesr erkek ise, gazetenizin birinci ve sonuncu sayfalar?n? 'nc Sayfa Gzelleriyle' doldurursunuz. Geri kalan haberlerde de kad?nlar?, 'konu mankeni' olarak kullan?p, haberin zn kad?n cinselli?i temelinde kaleme al?rs?n?z. Bylece, sizi okuyan kap?c? ve profesr, bu mesleki/toplumsal kimliklerinden ar?n?p, gazetenizi salt erkek gzyle okur. Yurtta??/Okuru bu mesleki/toplumsal/ideolojik yani bir anlamda s?n?fsal kimli?inden ar?nd?rmak/?ss?zla?t?rmak ok nemlidir. Bu nedenle de, bu sefer hem kad?n hem de erkek ve nc cinsiyetten insanlar?n neredeyse tek ortak de?eri olan milli kimliklerine yani Trklklerine hitap eden haberler nplana ?kar?l?r ya da milli kimlikle hi ilgisi olmayan haberlerde bile milli kimlik boyutu yapay olarak ke?fedilir, k??k?rt?l?r ve ne ?kar?l?r.

Asl?nda, Bat?'da olduka derin bir i? blm/uzmanla?ma var gazetecilikte. Bizim gazetecili?imizin belki de en zgn yanlar?ndan biri olan k?e yazarl??? ise bu uzmanla?maya a?ka ve kahramanca isyan eden nemli bir kurum. Bizdeki medya yap?s?, bir ka temel ortak de?erin smrsne dayal? oldu?u iin, yzeysellik olmazsa olmaz bir kurald?r. K?e yazarlar?m?z, bir gn Eurovision ertesi gn Nabuco zerine fikir beyan ederler. Hepsi 'Pazar Siyasetisi'dir ayr?ca futbol uzman? ve edebiyat ele?tirmenidir. Bilmedikleri yazmad?klar? hi bir konu yoktur. nk Trk egemen medyas?nda k?e yazar? olmak ok kolayd?r. Siyasi ve askeri iktidara ok fazla kar?? ?kmadan, genel geer fikirleri kaleme almak, al???lm??? s?n?rlar? iinde bir-iki atraksiyonla, e?itli ?ahsiyetler hakk?nda dedikodular yazmak, yukar?da s?ralad???m ortak de?erlerin yceli?ini vmek yeterlidir. Hele mensubu oldu?unuz klik, gazete iinde gl ise, ya da tepelerde bir abiniz/ablan?z varsa, iktidar ii dengeleri iyi ayarlayabiliyorsan?z, 50-60 y?l boyunca k?e yazabilirsiniz.

Benim ?yle bir iddiam var: Bizde ba?yazar, *?eyhl muharririn, y?llar?n k?e yazar? gibi s?fatlar? olan ?ah?slar?n yaz?lar?n? ?ngilizceye ya da Frans?zcaya tercme edip Times, Guardian, Daily Telegraph ya da Le Monde, Le Figaro'ya gnderin, * okur mektubu olarak bile yay?nlanamaz! ?steyen denesin.

Asl?nda Medya Alan? ile bu alan?n aktrleri aras?nda s?k? bir kar??l?kl?l?k ili?kisi var. Betimlemeye al??t???m medya alan?/sistemi/mekanizmas?, do?al olarak (Survival Reflex- Hayatta Kalma Refleksi) kendine uygun ynetici ve aktrler seecek, onlar? bar?nd?racak, bu tipolojiye uymayanlar? d??layacakt?r. Keza giderek yayg?nla?maya ve me?rula?maya ba?layan aps?z gazeteci tipi de bu alan iinde giderek g kazanacakt?r. Tm haber ve yorumlar?nda, hatta fotograf ve karikatrlerinde s?n?f k?stas?n? nplana koyan bir gazeteciye Hrriyet k?e aar m?? Hatta byle bir gazeteciyi yaz? i?lerine al?r m?? S?n?f k?stas? d??lanman?n tek nedeni de?il maalesef. Keza ciddi bir feminist, gerek bir ?nsan Haklar? savunucusu, tutarl? bir Krt hak aray?c?s? da egemen medyan?n d??lad??? karakterler.

Popler olma iste?i asl?nda tek ba??na bir engel, bir olumsuzluk de?il. Tabi, popler derken elmalarla armutlar? ille de ayn? sepete koyma israr?ndan szetmiyorum. Poplerlik ille de ideolojiler d??? bir yakla??m de?ildir. Mesela popler gazetecili?in en ok geli?ti?i lkelerden biri olan ?ngiltere'de, muhafazakar kitle Sun gazetesini tercih eder, ??i Partisi yanl?s? kitle ise popler gazete olarak Daily Mirror'u benimsemi?tir. T?pk? 'Serious' gazete merakl?s? olan sa?c?lar D.Telegraph'? okurken, sol e?ilimli elitler de 'Guardian' ? sat?n al?r. Bizde ise popler olma iddias?ndaki gazeteleri birbirinden ay?ran mizanpaj? ve k?e yazarlar?n?n ad?d?r sadece.


Panzehir nerilerine gemeden nce, mecburen, baz? rnekler verece?im.

Trkiye'de iki haber kanal?nda, biri vakti zaman?nda, haber bltenini garip yarat?klar program?na dn?trm? bir ki?i, di?eri de tiyatrocu-show man kar???m? kifayetsiz muhteris bir z?p?kt?, o?u zaman ciddi siyasi konularda 'Talk Show' programlar? yap?yor. Keza, yine ciddi siyasi, ekonomik, kltrel, toplumsal konular hakk?nda kadrolu televizyon simalar? aras?nda eski
sinema artisti bir han?m, sar???n ve gen olmaktan ba?ka bir meziyeti(?) olmayan bir ba?ka han?m, Trkesi ve telaffuzu pek k?t ?airimsi bir nc han?m... ve ok say?da benzerleri ekranlar? me?gul ediyor. Oysa ki Trkiye'de bu beylerden han?mlardan ok daha ilgin, farkl?, iyi e?itim alm??, ok daha yetenekli, ba?ar?l? yzlerce insan var.

Yanl?? buldu?um bir ba?ka uygulama da, yine kadrolu bir grup medya 'primat?'n?n her konuda ahkam kesmeleri. Kendini halk filozofu sanan kahve muhabbetisi, spordan edebiyata sinemadan siyasete kadar her konuda fikir beyan ediyor. ?i de d??? bombo?... Bu zat, bu kategorinin galiba piri say?l?yor. Yenilerden sakall? bir iktisat profesr var, o da nispeten daha
siyasi ve liberal ama temcit pilavc?s?. Ben bunlara zapping d?man? diyorum. Toplam? 10-15 ki?i, ak?am kanallar aras?nda zapping yaparken ka?n?lmaz olarak en az be?ine mutlaka rastl?yorsunuz.

Gazetelere bakt???m?zda ok fazla isim saymak mmkn. Bunlar?n gazetecilikle, k?e yazarl??? ile ne tr bir ili?kileri olabilece?ini, gazetecilikten anlayan biri, do?ru drst, mant?kl? bir ?ekilde a?klayamaz. ?imdiye kadar kez emekli olmas? gereken And?? bir ba?yazar, penis mizah? yapt???n? sanan tads?z bir kar???k salata, kendini gen ve ayk?r? sanan iktidar sevdal?s? bir amur distribtr... Bunlar?n hi biri ve di?erleri Bat?'da, demokratik bir lkede, medya okur-yazarl???n?n geli?ti?i bir memlekette gazetecilik yapamaz.

Szkonusu ?ahsiyetlerin kimli?i, ki?ili?i hakk?nda herhangi bir itiraz?m yok. o?unu da ?ahsen tan?mam bile. Ama, i? blm/uzmanla?ma ilkesini i?nemeleri bir yana, ehil olmad?klar? halde kendilerini fasulye gibi nimetten saymalar? tads?z bir ortam yarat?yor. ?zleyici, 'Trkiye'de sanki bu konunun/alan?n hi mi do?ru drst uzman? yok da hep bu adamlar/kad?nlar
ekranda?' sorusunu soruyor. Oysa ki niversitelerde, yay?n evlerinde, e?itli kltr kurumlar?nda ok say?da parlak akademisyen, ara?t?rmac?, uzman var. Bu ki?ilerin bir k?sm?, hakl? olarak medya ile samimiyet kurmak istemiyor, bir k?sm? gr? ve tutumlar? nedeniyle zaten ya hi a?r?lm?yor ya da ok az davet al?yor. Dolay?s?yla bu ki?ileri programa a??randa da, her a?r?ya evet diyende de kabahat/kusur var.

Tm bu rneklerden sonra ba?taki sorulardan birine kesin bir yan?t verebilece?imi san?yorum: Evet, medya, zellikle de televizyon, yap?sal olarak orta apl? bir mecrad?r. D?nmeye, sorgulamaya de?il benzerle?tirmeye (Mimtisme), nyarg?lar? me?rula?t?rmaya, kal?p yerle?tirmeye (Tekrara), bildik yarg?lar? peki?tirmeye hizmet

ediyor. E byle bir medya yap?s?nda da, bizde maalesef pek kar??l??? bulunmayan Edward Saidlere, Noam Chomskylere hatta S*eymour Hirschlere,* John Pilger ya da Serge Halimilere yer olmad??? gibi, bu medya da yeni ?aklabanlar, yeni cahiller, yeni okbilmi?ler, yeni ho? ama bo? gen k?zlar ve o?lanlar retmekten ba?ka bir i?e yaramaz.


Panzehir dedi?im ku?kusuz sihirli de?nek de?il. nk medya dedi?imiz olgu/sre/alan, aralar?nda tarih/siyaset/ekonomi/toplum/ideoloji/kltr gibi binbir boyuttan olu?an/etkilenen canl? bir varl?k. Bu nedenle aps?z
medyan?n panzehiri esas olarak bu medyan?n iinde de?il. Trk egemen medyas?n?n iflah olabilmesi olduka uzun bir yzle?me/zele?tiri srecine ba?l?. stelik bu sre, medyan?n tek ba??na gerekle?tirebilece?i bir eylem de?il.ok kkl bir zihniyet de?i?imi hatta devrimi sadece medya alan?na de?il tm toplum iin bir zaruret. ? ve d?? dinamikler, medya szkonusu oldu?unda akademiler, medya-okur yazarl?k bilgi ve bilinci yksek yurtta?lar, profesyoneller, meslek kurulu?lar?, tm Sivil Toplum Kurulu?lar? kolektif bir inceleme-ara?t?rma-tart??ma srecine girebilirse, sorunlar? saptay?p, zmleri gndeme getirebilir. Tabi bunun iin de iktidar?yla, muhalefetiyle en nemlisi devletiyle, tm siyasi mekanizman?n uygun
ko?ullar? yaratmas? gerekiyor. Teknik ve mesleki boyutta Bar?? Gazetecili?i, Yurtta? Gazetecili?i, Topluluk Yay?nc?l??? gibi alternatif yntemleri glendirip yayg?nla?t?rmak da gerekli. Kadrolar konusunda k?sa ve orta vadede ok mitvar olamay?z. Yine de ilkokullardan itibaren medya okur-yazarl??? dersleri iyi bir ba?lang? olabilir. Gazetecilik e?itimini bir an nce lisans dzeyinden ?kar?p, meslek yksek okullar?na kayd?rmak ve uzman gazetecilik iin de master programlar? haz?rlamak gerekir.

Medya ile memleket hem?ehridirler. 'Her lke lay?k oldu?u medyaya sahiptir', demi? Le Monde'un kurucusu Hubert Beuve-Mry. Her medya da yay?n yapt??? topluma mstehakt?r, diyebiliriz.

Yap?sal olarak medyan?n do?al s??l???n?n, yap?sal ve dnemsel olarak medyac?lar?n kronik kalite eksikli?inin nemli neden ve sonular?ndan biri de ku?kusuz okur kitlesinin konumu ve durumu. Gazetelerin ?nternet sayfalar?nda haberlere verilen tepki ve yorumlar? gzden geirirseniz, okur cemaatinin de bu genel dzeysizlik kervan?na hi ekinmeden kat?ld???n?
grebilirsiniz.

Sonu olarak, etimolojik olarak rab?tas?z da olsa, medya szc? ile ' mdiocre' s?fat? aras?nda yo?un/uzun bir irtibat mevcut. yle olmasayd?, bu kadar aps?z adam/kad?n neden bu medyan?n ba??na musallat olurdu?

NOT: Yaz? www.gazeteciler.com danal?nm??t?r.

DKM AR??V?N? GOOGLE'DA ARAYIN

DKM'N?N 1998-2001 ARASINDAK? AR??V? ??N TIKLAYIN

DKM'N?N 2001-2003 ARASINDAK? AR??V? ??N TIKLAYIN

DKM'N?N 2003-2009 ARASINDAK? AR??V? ??N TIKLAYIN

Untranslated Strings Designer

Hiçbiri