forkredit.com | | vivaspb.com | finntalk.com
Yazdır
PDF

1984 ve BUHARLAŞAN DÜŞÜNCELER

Aktif .

ETİKETLER:Tuba Karahisar

kukla_basinozgurluguTUBA KARAHİSAR
1984, her şeye hakim olan sistem, bu sistemin başı, herkesi, her şeyi denetleyen büyük birader tasviriyle başlıyor. 

 

Okyanusya'nın resmi ideolojisi ingsos ve büyük birader herkesten bu ideolojiye uymasını istiyor, bunu denetlemek için etrafta tele ekranlar var.

Karşı çıkanları yakalamak üzere düşünce polisi denilen bir örgüt oluşturulmuş. Sisteme bağlı çalışan bakanlıklar adlarının tam tersi işlerle uğraşıyor. Topluluk duygusu yaratmak amacıyla ayin şeklinde geçen iki dakikalık nefret toplantılarında sisteme karşı çıkan Goldstein lanetleniyor.

Winston karakteri ingsosa karşı ve günlük tutmaya karar veriyor. Buraya konuşamadıklarını, yapamadıklarını yazıyor. Düşünce suçu işleyenler düşünce polisi tarafından tutuklanıyor ve "buharlaştırılıyor". Çocuklar sisteme taparcasına yetişiyor anne babalarını dahi ihbar edebiliyorlar. Fahrenheit 451’de Montag karakterinin eşi tarafından ihbar edilmesi gibi. Tele ekranlar ise Foucault'un panoptikonuna benziyor.

Tarih büyük biraderin isteğine göre yapboz tahtasına dönüyor. Hayvan çiftliği kitabında da aynı durum vardır. Napolyon Snowball hakkında yalanlar söylüyor, Boxer önce hafızasını yoklayıp Napolyon'a katılmıyor sonra da Napolyon ne derse doğrudur diyebiliyordu.

Çift düşüne göre de iki zıt düşünce aynı anda kabullenilebiliyor. Bilinç, bilinçli şekilde yok ediliyor. Geçmiş yok edilip, çarpıtılıyor. Hatta uçakların parti tarafından icat edildiği komedisi bile yazıyor. Asıl belgeleri fırınlarda yakıp gazeteleri ingsosa göre yeniden düzenliyorlar.

Yenikonuş adında yeni bir dil oluşturuyorlar. Fiil sayısı azaltılıyor, eş anlamlı kelimeler yok ediliyor. Burada düşünce-dil-dünya bağlantısı var. Dil olmadan insan düşünemez. Düşünemediği gibi de hatırlayamaz. İngilizler, İrlanda dilini öldürmek için işe İrlandalı şairlerden başlamıştı. Konuşmaya başlamadan önceki yaşantımızı hiçbir şekilde hatırlamayız. Yani büyük birader nekadar az kelime kullanmalarına izin verirse o kadar geçmiş yok olacak ve o kadar az düşünecekler.

Büyük biraderin sisteminde herşey robotikti. Bu sisteme robotizm adını takıyorum ben. Partiden olanlar bir tulum giyiyorlardı. İnsanların aynı giyinmesi aynı düşünmesi isteniyordu. Hatta şarkı sözleri bile güftekâr adlı bir makine tarafından yapılıyordu. Aykırı bir şey olanaksızdı. George Ritzer'in "Toplumun McDonaldlaştırılması" kitabında da bundan bahseder. ("McYemek, McYatak, McDoktorlar, McOto tamircileriyle montaj hattına benzeyen bir McToplum")

Suç durdurma denilen bir kavram yaratılmış. Buna göre ingsosa ters bir düşünce içindeyken bu düşünce hemen durduruluyor. Winston, Julia ile birlikte kardeşlik örgütüne katıldıktan bir süre sonra düşünce polisi tarafından yakalanıyor. Winston hapse giriyor. O'Brien'in Winston'a söyledikleri: "İçindeki herşey ölmüş olacak, Sevgi, arkadaşlık kurabilme yeteneklerin, yaşama sevincin yitmiş olacak, gülmeyeceksin, merak duymayacaksın. Bomboş olacaksın. Seni boşaltıp yerine kendimizi dolduracağız."

Bu sistemde teknik gelişmeler eğer insan özgürlüğünü biraz daha kısıtlamaya yarıyorsa kullanılıyordu. Bilim, sanat, edebiyat diye bir şey yoktu…

Dr. Tuba Karahisar

İstanbul Gelişim Üniversitesi

DKM ARŞİVİ

Loading