forkredit.com | Îôîğìëåíèå ó÷àñòêà | vivaspb.com | finntalk.com
Hata
  • XML Parsing Error at 1:456. Error 9: Invalid character
  • XML Parsing Error at 1:442. Error 9: Invalid character
Yazdır

MEDYANIN PATR?C?LER? VE PLEPLER?...

Aktif .

insanlar_medya_600Son zamanlar?n günlerce süren olay?, bir nehir roman gibi her gün yeni ayr?nt?lar?, tan?kl?klar?, tekrar tekrar gösterilen çekimleri ile anlat?lan, gösterilen Defne Joy Foster'?n ölümüydü. Man?etlere ç?kt?, televizyon haberlerinde ba?kö?eye yerle?ti, hikâyenin kimi alacakaranl?k alanlar?na çok girilmese de neredeyse her ?ey didik didik edildi.




( Naci Bostanc? )

Medyan?n patricileri ve plepleri


Bundan birkaç gün önce Aksaray'?n Ihlara beldesinde bir baba ve 9, 16 ya?lar?nda iki k?z? öldürüldü.

Hat?rlay?n?z, yakalanan katil de uçuruma atlayarak intihar etti. Olaya ili?kin haberlerin birinde "Ne olur babam? öldürmeyin," diyen küçük k?z?n ç??l??? da yer alm??t?. Öyle midir, yoksa hayal gücü mü i?in içine girmi?tir, bu ayr? bir bahis, fakat olay arkas?ndaki yürek burkan hikâyesiyle birlikte unutuldu. Çünkü haberler ak?yordu, yeni cinayetler, dramlar söz konusuydu. Ankara Ostim'de pe? pe?e iki patlama oldu. 17 ki?i öldü. ?simleri bir yerlerde ç?km?? olmal?, fakat kimlerdir, ne yaparlar, bize kendi hayat?m?zla ba? kurduracak ne tür özelliklere sahiptirler, bunlara de?inilmedi. Küçük sanayiye ait bir yerde i?çiler olarak ölmü?lerdi. Bu genelle?tirici ifadeyi a?mak için haberciler bir çaba göstermediler. "??çiler" sözünün yeteri kadar aç?klay?c? ve ayd?nlat?c? oldu?unu dü?ünmü? olmal?lar. Onlar? zaten hepimiz tan?m?yor muyuz, sabahlar? erkenden kalkarlar, yollara dü?erler ve çal???rlar. Hayatlar?nda ötekileri ilgilendirecek ba?ka ne olabilir ki?

Son zamanlar?n günlerce süren olay?, bir nehir roman gibi her gün yeni ayr?nt?lar?, tan?kl?klar?, tekrar tekrar gösterilen çekimleri ile anlat?lan, gösterilen Defne Joy Foster'?n ölümüydü. O bütün di?er olaylar? gölgede b?rakt?. Man?etlere ç?kt?, televizyon haberlerinde ba?kö?eye yerle?ti, hikâyenin kimi alacakaranl?k alanlar?na çok girilmese de neredeyse her ?ey didik didik edildi.

FOSTER HABERLER? N?Ç?N GÜNLERCE SÜRDÜ?

D??ar?dan bak?ld???nda hepsi ölüm... ?nsanl???n en eski travmas?. Medyay? bu ölüm olaylar? içinde en fazla hareketlendiren, belli birisini di?erlerinden ay?rarak öne ç?karmas?n? sa?layan saik nedir? Niçin Foster haberleri günlerce sürdü de Ostim'de 17 ki?inin ölümü bir iki günde anlat?ld? ve geçildi? Burada medya dünyas?nda te?ekkül eden bir hiyerar?i, t?pk? Romal?larda oldu?u gibi yeni Patriciler ve Plebler mi söz konusu? Foster, Patricilerin bir üyesi oldu?u için mi öne ç?kt?, di?er fukaralar ise Plebyan dünyan?n derinliklerinde hayatlar?n? sürdürürken bir an ölümleriyle ilgi çekip yeniden ayn? karanl??a m? geri döndüler?

?nsan?n dünyay? görme biçimine ili?kin, ideoloji tart??malar?nda da kar??l??? bulunan "seçici alg?"dan bahsedilir. Maddi ve zihin dünyam?z? olu?turan veriler ayn? zamanda "d??ar?y?" görmemizi de sa?layan unsurlard?r. Görmek basit bir nesne ve göz ili?kisi de?ildir, gözün sahibinin ilgileri, dikkatleri, vurgulamalar?, tonlamalar? i?idir. Bir restoran sahibi ile bir ö?retmen ayn? caddede birlikte yürüseler, caddeyi, kenardaki dükkânlar?, insanlar? ayn? ?ekilde görmezler. Meslekleri, birikimleri, hayat kar??s?nda olu?turduklar? dilleri onlar?n görme biçimlerini de birbirinden ay?r?r. Birisi ö?rencileri, k?rtasiye dükkânlar?n? görür, di?eri ise lokantalar?n dolulu?una bakar, mü?terilerinin profilini, kald?r?mlarda yürüyen insanlar?n tüketim tutumlar?n? görmeye çal???r. ?nsanlar gibi kurumlar?n da seçici alg?s? vard?r. Onlar da kendilerini olu?turan müktesebat üzerinden "d??ar?ya" bakarlar ve okumalar?n? yaparlar. Bir kurum olarak medyan?n habercili?inde de medyaya has ilgiler, kitle ile kurdu?u ili?kilerden edindi?i ö?renilmi?lik söz konusudur. Elbette bunlara bir de medya cemaatinin üyesi olma de?erini, buradan kaynaklanan ba?lar?n varl???n? eklemek gerekir.

Foster haberini öne ç?kartan unsurlara bakal?m: Bir kere medya cemaatinin üyesi. Kimi kö?e yazarlar? "inanam?yorum" diye ba?layan yaz?lar kaleme al?yorlar. Tan?d?klar?, bildikleri bir insan?n "beklenmedik ölümü" kar??s?nda kendilerine dü?en insani pay üzerinden konu?uyorlar. Tan?yorsan?z, öyledir. Hele medyada adeta etkili bir e?ilim olarak kalem sahiplerinin özel hayatlar? üzerinden hikaye etme hallerini dü?ündü?ümüzde, bu heyecanl? yakla??m "tuhaf" de?ildir. ?kincisi, Foster, televizyondaki bir dans program? dolay?s?yla "kitlelere de" mal olmu? birisi. Ortak ifade "k?p?r k?p?r, canl? birisi" oldu?u... Bir arkada?? "o enerjiyi toprak nas?l alabilecek?" demi?. Ölümle k?p?r k?p?r canl? hayat aras?ndaki kar??tl?k, üzerine konu?ulmaya ve yaz?lmaya de?er bir alan aç?yor. S?k s?k televizyonlar dans program?ndaki performans?yla onu gösteriyorlar. Böylelikle izleyici ortak bir yerden yakalan?yor: "Demek bu kadar hayat dolu, bu kadar canl? olan bu k?z ?imdi öldü, öyle mi?"

Üçüncüsü, hikâyedeki estetik unsur kullan?lmaya, kitlelere takdim edilmeye uygun görülüyor. "Çekici, güzel bir k?z." Schopenhauer'e gönderme yaparak, Foster estetik formu itibar?yla öne ç?kart?lacak özelliklere sahip olmasayd?, bu kadar gündeme gelir miydi, diye sorabiliriz? Öte yandan kitlelerin istikrars?z bilinçd??? alanlar?n?n "güzel insanlar?n ölümü"ne gösterdikleri karanl?k tepkinin medya için kullan?m de?eri, üzerinde uzun uzun durulmas? gereken bir husus. "Bak gördün mü, sonuçta herkes ölüyor"un e?itle?tirici dü?üncesindeki dünyevi farkl?l?klara yönelik kah?r ve sitemden öfke ve ac?ma duygusuna kadar her ?eyi kucaklayan karma??k duygusal set, medyan?n dokundu?u mühim bir yer.

Dördüncüsü "Foster", melez birisi, baba Amerikal?, anne Türk. Garp ile ?ark'?n kar???m?. Tefekkür dünyas?nda iki yüzy?ld?r gerçekle?tiremedi?imiz bir yan yana gelme halinin somut kar??l???. Defne ve Foster isimleri birlikte an?ld???nda Garp-?ark anlat?lar? ile dolu kolektif muhayyilenin hangi yaralar?na sesleniliyor, dü?ünmek laz?m.

Be?incisi, hikâyenin çözümlenmesi gereken, t?pk? televizyon dizileri gibi, karanl?k bir yan? var: Olay tuhaf, nas?l oldu, sorusu hayati. Merak ö?esi güçlü bir durumla kar?? kar??yay?z. Evli, on sekiz ayl?k çocu?u olan bir genç kad?n bardan bir erkek arkada??yla samimi bir pozla ç?k?yor, onun bekâr evine gidiyor ve orada ölüyor. "Aln?ndaki ince s?yr?k"a gösterilen ilgi buradaki karanl??a bir ???k tutma giri?imi. Ancak ürkek, tedirgin bir hamle... O sorulmayana ili?kin H?ncal Uluç bir yaz? yaz?yor ve bu defa ba?l? ba??na orada söylenenler tart??ma konusu haline geliyor.

Alt?nc?s?, 32 ya?a ait bir ölüm, nüfusunun büyük ço?unlu?u otuzun hemen alt? olan bir ülkede ayr?ca "demografi üzerinden sosyolojik, psikolojik" bir yan anlama sahip. Büyük bir kesimin üç dört sene sonraki "gelece?i"ne ili?kin bir örne?in hayat?, aray??lar?, hayal k?r?kl?klar? ilham verici bir alan. Her teferruat, gazetelerdeki burç anlat?lardan daha fazla ilgi çekebilir.

MEDYANIN H?YERAR??S? OLUR MU?

Kitle ileti?im kuramlar? aras?nda 72'de M. McCombs ve D. Shaw taraf?ndan dillendirilen "gündem kurma" (Agenda-setting theory) diye bir yakla??m vard?r. Burada denilir ki, medyan?n gücü insanlar?n dü?üncelerini biçimlendirecek ölçüde de?ildir, yapt??? ne üzerine dü?ünmeleri gerekti?ine ili?kindir. Medya gündem olu?turur ve "herkes" onun üzerine konu?ur. Medya neye göre gündem olu?turur? Onu ne hareketlendirir? ??in karma??k iktidar ili?kileri alan?, ç?karlar, ideoloji, hegemonya vs. k?s?mlar? elde var bir. Fakat bir cemaat olarak medya gündemi olu?tururken yeni bir Patrici ve Pleb yap?s? do?uruyor. D??ar?daki hayat?n ak??? içindeki olaylar medyan?n dünyay? hiyerar?ik bir tahayyül üzerinden gören gözünde yeniden biçimlendiriliyor. Foster öne ç?k?yor, on yedi ki?i bir say? olarak orada öylece kal?yor. Aksaray'daki küçük k?z?n ç??l??? Patrici vicdan?nda bir an yan?p sönen bir ???k. Malum, bayku? geceleri tüm ayr?nt?lar? görür, köstebek ise kördür. Medyada kimi olaylara bayku? gözüyle bak?yor, kimilerine ise köstebek gözüyle. Patricilere yönelik bu bayku? gözü, kitlelerin kendi hikâyesi ile medyan?n anlat?s? aras?ndaki yar?lma dolay?s?yla gelecekte ne tür problemler do?uracak, görece?iz. Belki bugün seyirlik gibi gözüken unsurlar, kitlelerin bilinçalt?nda tavan aras?n? daha da yüklü hale getiriyor. Belki her ?ey, ölümler dâhil, yeni bir form kazan?yor gibi gözüken "e?lence" dünyas?na ait. Vicdan, gözya?lar?, bo?az?m?zdaki dü?üm ya da sevinç, heyecan, mutluluk... Duygular?m?z ve duyarl?l?klar?m?z belki anl?k bir efekte, muhayyel dünyaya ait bir varsay?ma dönü?üyor...

Paul Virilio'nun bahsetti?i h?z dünyas?nda belki bir parça soluklan?p, gerçekten ne oluyor, ona bakmak laz?m.

n.bostanci@zaman.com.tr

Not: Bu yaz? Zaman Gazetesi'nin Yorum Sayfas?nda yay?nlanm??t?r.

Sözlük:
Patrici: Eski Roma'da do?u?tan seçilmi? s?n?fta olan insanlar toplulu?u. Seçkinler...

Plep: Eski Roma'da halk s?n?flar?na denk dü?en toplumsal s?n?f...

DKM AR??V?N? GOOGLE'DA ARAYIN

DKM'N?N 1998-2001 ARASINDAK? AR??V? ?Ç?N TIKLAYIN

DKM'N?N 2001-2003 ARASINDAK? AR??V? ?Ç?N TIKLAYIN

DKM'N?N 2003-2009 ARASINDAK? AR??V? ?Ç?N TIKLAYIN

Untranslated Strings Designer

Hiçbiri