forkredit.com | | vivaspb.com | finntalk.com
Hata
  • XML Parsing Error at 1:456. Error 9: Invalid character
  • XML Parsing Error at 1:442. Error 9: Invalid character
Yazdır
PDF

Aktif .

Do. Dr.NECLA MORA

neclamorazneler, toplumsalla?ma sreci iinde bulundu?u toplulu?u yneten inanlar, de?erler ve tutumlardan olu?an ideolojiyi, sylem arac?l???yla iselle?tirmektedir.

G?R??

zneler, toplumsalla?ma sreci iinde bulundu?u toplulu?u yneten inanlar, de?erler ve tutumlardan olu?an ideolojiyi, sylem arac?l???yla iselle?tirmektedir. Bu nedenle bireyler, kendilerine a?k tutulan ve ula??labilir k?l?nan sylemler taraf?ndan znele?tirilmektedir. ?deolojik bir btn olu?turan glerin bask?n hale geerek hegemonya olu?turabilmeleri iin yaz?l? ve szl ileti?imin yap?sal zelliklerini denetim alt?na alabilmeleri ya?amsal nem ta??maktad?r (Ya?c?o?lu; 2002; 5-6 ).

Ara?t?rmada ele?tirel sylem zmlemesi yakla??m?yla, internet zerinden 1 Ocak 2008 tarihinden itibaren gnmze kadar Trkiye ve Trkler anahtar szckleriyle, Die Tageszeitung, Die Welt Online, Sddeutsche Zeitung, Die Frankfurter Allgemeine Zeitung ve Spiegel Onlinedeki haber ba?l?klar? ve haberler incelenecektir.


MEDYA MET?NLER?

?deolojiler, dil kullan?m? yolu ile edinilmekte ve dil kullan?m? yolu ile aktar?lmaktad?r. ?deolojik fikirlerin biro?u ya aileden, arkada?lardan, di?er grup yelerinden dinleyerek ya da okuyarak, izleyerek ?renilmektedir. Bylece ideolojiler, sylemler yolu ile ifade edilmekte ve toplumda yeniden retilmektedir (Van Dijk; 2003; 18). Sylem, anlam?n dil iinde hareket etmesi ile ortaya ?kmaktad?r. ?deoloji ise, bu anlam?n belli ki?i ve gruplar lehine nas?l harekete geirildi?i ile ilgilenmektedir (Sancar ?r; 1997; 89). ?deoloji, mesajlar? retmek iin kullan?lan gstergesel kurallard?r. ?deolojiyi okumak demek mesajlar?n grnmeyen yzn okumak demektir. Sylem, mesaj?n syledi?i, ideoloji ise, sylenebilecek olan? belirleyen kodlamad?r. Mesaj?n kodlanmas?, kodlama ve koda?m edimlerini iermektedir. Kodlama, dzanlam?, koda?m? ise yananlam? belirtmektedir. Koda?m?, farkl? gruplar?n bu koda ykledi?i anlam erevesinde olu?maktad?r. ?deolojinin yaratt??? etki, sylemdeki mesaj?n belli bir ynde kodlanmas?n? sa?lamaktad?r (Sancar ?r; 1997; 89).
Althusser (1994; 35, 43, 45, 60)e gre, ideoloji, bireyleri zne diye adland?rmaktad?r. ?deolojinin bu gerekle?mesi ancak zne arac?l??? ile mmkn olmaktad?r. Devletin ideolojik ayg?tlar?ndan olan kitle ileti?im aralar?, ideolojiyi kullanarak i?lemektedir. Bunlar, devletin di?er ideolojik ayg?tlar? gibi ayn? hedefe ynelmektedir. retim ili?kilerinin yeniden retimi, yani kapitalist smr ili?kilerinin yeniden retimi, her biri bu tek hedefe do?ru kendine zg yoldan katk?da bulunmaktad?r. Siyasal ayg?t, bireyleri devletin siyasal ideolojisine uydururken, haber ayg?t?, tm yurtta?lar?, medya, radyo, televizyon ile gnlk milliyetilik, ?ovenizm, liberalizm, ahlak?l?k vb dozlar? ile beslemektedir. Kapitalist dzeni srdrmeye hizmet eden ayg?tlar, evrensel olarak egemen burjuva ideolojisi ile rtlm? ve gizlenmi?tir. Bylece, kapitalist toplumsal formasyonun yeniden retim ili?kileri, yani smren ve smrlen ili?kilerinin yeniden retimi, egemen s?n?f?n ideolojisinin zihinlere yerle?tirilmesi sa?lanmaktad?r.
Toplumsal formasyon, ekonomi, politika ve ideoloji olmak zere olmak zere ana dzeyden meydana gelmektedir. Van Dijka gre, toplumsal formasyonu olu?turan dzeylerden biri olan ideoloji, fikirlerle, zellikle grup ya da hareketin payla?t??? toplumsal, siyasi ve dini d?ncelerle ilgilenmektedir. Ona gre ideolojiler, bir grubun yelerinin kkl inanc?d?r. ?deoloji kavram?n?n birok tan?m? oldu?u gibi farkl? kullan?m anlamlar? bulunmaktad?r. ?deoloji, yanl?? bilin anlam?nda, popler, ancak yan?lt?c? inanlar?n statkoyu me?rula?t?rmak ve i?ilerin gerek sosyo-ekonomik durumlar?n? gizlemek iin yneten s?n?f taraf?ndan a??lanan fikirler anlam?nda kullan?lmaktad?r. Bu olumsuz ideoloji kavram?, terimin siyasi kullan?mlar?nda, yani yanl??, yan?lt?c? ve aldat?c? inanlar sistemi olarak biz ve onlar kutupla?mas?n?, igrup-d??grup aras?ndaki toplumsal at??may? ngrmektedir. ?deolojileri nas?l edindi?imizi, ?rendi?imizi ve de?i?tirdi?imizi etkiyen dil kullan?m? ve sylemdir (Van Dijk; 2003; 16, 18). ?nal (1996; 22, 95)a gre, g/iktidar ili?kilerinin sylem iinde nas?l kuruldu?unun ?k?? noktas? haber de?il, toplumsal yap?lard?r. Dil ve sylem iinde bu ili?kilerin kurulma biimlerinin a??a ?kar?lmas? iin zneyi bir anlamland?rma srecinde ele almak gerekmektedir.
Bili?sel olarak ideolojiler toplumsal temsilleri yap?land?rd?klar? iin geli?tirilebilirler. ?deolojiler toplumsal pratikleri dolayl? bir ?ekilde genelde ve sylemi ise, zelde denetlediklerinden ideolojilerin sonraki a?k toplumsal i?levi, ortak eyleme, hem i grup yelerinin i?birli?ine ve etkile?imine hem de d?? grup yeleri ile etkile?ime olanak vermeleri ya da kolayla?t?rmalar?d?r. Bunlar ideolojinin toplumsal mikro dzey i?levleridir. Makro dzeyde ise, ideolojiler en yayg?n ?ekilde iktidar ve egemenlik gibi grup ili?kileri a?s?ndan tan?mlanmaktad?r. ?deolojiler, iktidar sekinlerinin iktidarlar?n? me?rula?t?rmak iin zihinsel denetim sa?lama i?levi grmektedir ( Van Dijk; 2003; 48).
Var olan toplumsal gerekli?in bir paras? olan ve bazen mcadeleli ve eli?kili, bazen ynlendirilen ve kapal? anlamland?rma pratikleri iinden, o?unlukla egemen/ba?at s?n?flar?n lehine gerekli?i in?a eden ve tan?mlayan bir dolay?mlay?c? olarak de?erlendirilen ele?tirel medya anlay??? iinde haberlerin konumlanmas?, bu ereve ile uygunluk gstermektedir.
Sylem, dil kullan?m?n?n kltrel ve toplumsal ba?lamda ele al?nmas?d?r. Sylem incelemenin temel nedeni, insan ileti?imini btnl? iinde kavramakt?r. Bu btnsellik, sylemin soyut bir dil ve dilbilim boyutuyla s?n?rl? kalmas?n? engellemekte, de?i?ik bak?? a?lar?na olanak tan?maktad?r. Sylem yakla??mlar?, ele?tirel ve ele?tirel olmayan yakla??mlar olarak ikiye ayr?lmaktad?r.
Ele?tirel olmayan yakla??m, sylem uygulamalar?n? betimleyici, a?klay?c? biimde ele almaktad?r. Ele?tirel yakla??m ise, sylem uygulamalar?n?, dil kullan?m?n? betimlemekle yetinmez, sylemin g/iktidar ve ideoloji taraf?ndan nas?l biimlendirildi?ini ve toplumsal kimlik, toplumsal ili?kiler, bilgi ve inan dizgelerinin toplumsal kltr ba?lam?nda nas?l etkili oldu?unu da gstermektedir. Ele?tirel yakla??m, toplumsal de?erlerin, dili/sylemi belirledi?ini savunmaktad?r (Kocaman; 2003; 10-11). Ele?tirel yakla??m, gc ve egemenli?i ktye kullanman?n btn biimlerine kar?? yneltilmekte ve egemenli?in ideolojik temeline odaklanmaktad?r.
?deoloji, ileti?im iinde ifade edilen fikirler sistemi; bilin gruplar? ya da bireyler taraf?ndan ta??nan duygular, kan?lar, tutumlar toplam?n?n temelini olu?turmaktad?r. Hegemonya, egemen ideoloji aktar?m?, bilin biimlendirmesi ve sosyal iktidar deneyimi arac?l??? ile i?leyen bir sretir (Lull; 2001; 19).
Ele?tirel sylem zmlemesi yakla??m?, dil kullan?m?n? ele?tirel olarak inceleme nesnesi yapan sosyo-politik bir praxis olarak ortaya ?km??t?r. Bu praxis, a?da? toplumlarda, ekonomik, kltrel ve siyasi kaynaklar?n e?it olarak payla??lmad??? saptamas?ndan yola ?karak, bu da??l?m?n adaletli bir hale getirilmesine katk?da bulunmak amac?ndad?r. Sekinler, kurumlar ve zneler taraf?ndan gcn, toplumsal e?itsizlik retecek biimde kullan?lmas? siyasal, kltrel, s?n?fsal, etnik, ?rk ve cinsiyet ayr?mc?l??? olarak ortaya ?kabilmektedir. Ama, bu a??r? toplumsal adaletsizli?in ve gler aras?nda dengesizli?in me?rula?t?r?ld???, yeniden retildi?i ve do?alla?t?r?ld??? kltrel olan metinleri ele?tirel bir yakla??mla inceleyerek me?rula?t?rma mekanizmalar?n? sergilemek ve if?a etmektir. Bylece varolan dzeni dn?trmek, toplumu olu?turan e?itli gruplar aras?nda daha adaletli bir dzenin kurulmas?na katk? sa?lamakt?r (Ya?c?o?lu; 2002; 3-4).
Ele?tirel sylem zmlemesi dili sylem olarak zmlemektedir. Sosyo-ekonomik sistemlerin bask?nl?k, smr ve insan d???la?t?rma zerine kuruldu?unu ve bu sistemler iindeki eli?kilerin nas?l bunlar? ilerlemeci ve zgrlk do?rultularda dn?trme potansiyeli olu?turdu?unu gsteren, ele?tirel toplumsal bilimlerle ayn? ilgi alan?n? payla?maktad?r. Ele?tirel sylem zmlemesi, maddi retimin ve toplumsal ya?am?n yeniden retiminin bir an? olarak ele almakta ve metinlerdeki toplumsal al??may? maddeci toplumsal ele?tirinin ana oda?? olarak zmlemektedir. Ele?tirel sylem zmlemesi, sylem olarak dilin kavramla?t?r?lmas?n? merkez ald??? ve ele?tirel dil zmlemesini toplumsal bilimlerde konumland?rd??? iin ele?tirel dilbilim zerine kurulmu?tur (Faircloucgh ve Graham; 188-189).
Ele?tirel sylem zmlemesi yakla??m?, sadece ekonomik temele de?il, toplumun kltrel boyutlar?na, ideolojik kltre ve kapitalist sosyal ili?kilere de vurgu yapmaktad?r. Ele?tirel sylem zmlemesi, sosyal problemlere ynelmektedir. Ele?tirel sylem zmlemesinin zellikleri ?unlard?r:
1. G ili?kileri sylemseldir.
2. Sylem toplum ve kltr tesis eder.
3. Sylemsel olarak tesis edilen hayat? byk belirleyici; dnyan?n temsilleri olarak temsiller, insanlar aras?ndaki ili?kiler ve insanlar?n sosyal ve ki?isel kimlikleri olarak kimlikler.
4. Sylem ideolojik olarak al???r; ideolojiler, e?itsiz g ili?kilerini, hkimiyet ve istismar ili?kilerini reten toplumu tesis ve temsil etmenin tikel yollar?d?r.
5. Sylem tarihseldir. Sylem ba?lam olmadan retilemez ve ba?lam hesaba kat?lmadan anla??lamaz. Ba?lam daima tarihseldir. Sylem, kltre, ideolojiye ve hayat tarzlar?na ikin olmak durumundad?r. Sylem yaln?z ?imdiye at?fta bulunmaz, tarihe de at?fta bulunur. nk dil tarihseldir.
6. Metin ve toplum aras?ndaki ba?, makro olanla mikro olan aras?ndaki ba?d?r. Ele?tirel sylem zmlemesi, bir yandan sosyal ve kltrel yap?lar ve sreler aras?nda, te yandan metinler aras?nda ba?lant?lar kuran sylem zmlemesi, ele?tirel okuma, sistematik metodoloji ve ba?lam?n ara?t?r?lmas?n? ieren yorumlay?c? ve a?klay?c? bir yakla??md?r (Szen, 1999; 143-147).

SONU
1 Ocak 2008 tarihinden itibaren gnmze kadar Trkiye ve Trkler anahtar szckleriyle internet zerinden yap?lan ara?t?rmada, Die Tageszeitung, Die Welt Online, Sddeutsche Zeitung, Die Frankfurter Allgemeine Zeitung ve Spiegel Onlinedeki haber ba?l?klar? ve haberler incelenmi?tir.
Buna gre, Die Welt gazetesinde yer alan haberlerde Trkiye ve Trkler; terr, yasak, ba?rts, Aleviler, Krtler, alkol yasa??, kaak iki, cinayet, futbol, s?n?r tesi operasyon, Trklerin Almanyaya entegre olamamas?, kundaklama, Almanyan?n yeni Yahudilerinin Trkler oldu?u, Hrant Dink suikasti, Orhan Pamuka ynelik suikastin nlenmesi, Avrupa ?nsan Haklar? Mahkemesinin Trkiyeyi Krtlere tazminat demeye mahkum etmesi, Almanlar?n da, Trkiyenin de Trklerin AB ye girmesini istemedi?i, Orgeneral Ba?bu?un yapt??? Trkiye halk? vurgulu konu?ma haberi, Almanyada ya?ayan 2 milyon 81 bin Trk oldu?u ve Trklerin ift pasaport istedi?i, Almanyada ya?ayan yabanc?lar?n % 72 sinin Trk oldu?u ve 2. 3. ku?akta bile hala entegrasyon sorunu oldu?u ve vas?fs?z genler oldu?u biiminde olumsuz temsil edilmektedir. Kullan?lan foto?raflarda Trk kad?nlar? ba?rtl, uzun giysili ve kad?n kad?na birlikte, ?i?man, bak?ms?z ve amas?z grnmldr.
Haberlerde Trk erkekleri, terr, cinayet, ?iddet, futbol kavramlar? birlikte verilmektedir. zellikle Ba?bakan Tayyip Erdo?an?n sert ?k??lar? nedeniyle Trkiyenin ABye giremeyece?i ili?kilendirilerek verilen haberlerde Trkiye ve Trkler olumsuz temsil edilmektedir.
Trkiye ve Trkler, Die Tageszeitungda yer alan haberlerde; Trkiyenin ABD ile yak?nla?mas?, Trkiyenin gvenilmez oldu?u, Almanya ve dolay?s?yla Avrupaya yabanc? ve ABye girmeye uygun olmad??? biiminde olumsuz temsil edilmektedir.
Spiegel Onlinedaki haberlerde; 8 ya??ndaki Trk k?z ocu?una tecavz edip Trkiyeye kaan bir Trk, ayn? aileden 6 ki?inin kar??t??? namus cinayeti, kaak iki retimi, Trklerin Almanyaya entegre olamamas? benzeri haberlerde Trkiye ve Trklerin olumsuz temsil edildikleri grlmektedir.
Sddeutsche Zeitungda Trkiye ve Trkler ise; Trkiye-Ermenistan gr?meleriyle alay eden Trkiye-Ermenistan aras?nda a?k-gizli diplomasi, Almanyan?n musluklar?ndan bal ve st ak?yor, Yeni Nato Genel Sekreterini Trkiye tan?d? benzeri haberlerle imasal anlamda alayc? bir ifade ile olumsuz temsil edilmektedir.
Die Frankfurter Allgemeine Zeitungdaki haberlerde; ba?rts yasa??, Trkiyenin ABDnin korumac?l??? alt?nda oldu?unu ve ABye al?nmas? iin ABDyi referans gsterdi?ini vurgulayan, Nato Genel Sekreterli?i seimlerinin Trkiyenin neden ABye giremeyece?ini gsterdi?ini, sadece Trkiyenin tan?d??? Kuzey K?br?s Trk Cumhuriyetinde seimlere gidilece?i alayc? biimde ifadelerle Trkiye ve Trklerle olumsuz temsil edilmektedir.
Dolay?s?yla 1 Ocak 2008 tarihinden gnmze kadar incelenen haberlerde Almanyadaki Trkler; Alman toplumuna entegre olamayan ve olmak da istemeyen, Almanca ?renmeyi reddeden, ok ocuklu, tembel, al??madan i?sizlik paras? alan, kad?nlara ?iddet uygulayan, yeni yeti?en ku?aklar?n bile vas?fs?z ve tembel oldu?u, Mslman ve farkl? kltrden olduklar?, Alman toplumu iin potansiyel tehlike olduklar? biiminde olumsuz temsil edilmektedir.
Trkiye ise; iki yasa??, ba?rts, kaak ikinin yaratt??? tehlike, Alevilere bask?, Krtlere bask? ve ?iddet, ba?bakan Tayyip Erdo?an?n kimli?inde gvenilmez, sald?rgan, bask?c?, farkl? ve tehlikeli olarak temsil edilmektedir.
Avrupan?n btnl? vurgusu makalede belirtildi?i gibi Trk tehlikesine kar?? ortaya at?lm??t?r. Samuel Huntingtonun Medeniyetler at??mas? kuram?nda da ifade etti?i gibi H?r?stiyanl?k ?slam?n kar??t? olarak tan?mlanm??t?r. Ayr?ca bu olgu Hal? seferleri dnemine kadar dayanan ok eski bir argmand?r.
Bununla birlikte, Trkiyenin ABye al?nmas? durumunda, Avrupa Parlamentosunda (AP) nfusu oran?nda temsil hakk?na sahip olaca??ndan, AB kararlar?nda Trkiyenin ok etkin bir rol oynayaca?? endi?esidir. Trkiyenin ABye girmesi ile ve ekonomik krizin yaratt??? sorunlarla ilgili gerek nedenlerin gizlenerek, hem tarihten gelen nyarg?lar, hem de Trk i?i g ile olu?an nyarg?lar medyada, Trkiye ve Trklerin temsil edilmesinde olumsuz kamuoyu olu?turmak amac?yla kullan?lmaktad?r.

KAYNAKA
Althusser, Louis, ?deoloji ve Devletin ?deolojik Ayg?tlar?, ?leti?im Yay?nlar?, 1994.
Die Tageszeitung, http://www.taz.de (18.04.2009).
Die Frankfurter Allgemeine Zeitung, http://www.faz.net ( 18.04.2009).
Fairclough, Norman, Graham, Phil, Ele?tirel Sylem zmlemecisi Olarak Marx: Ele?tirel Yntemin yarat?l??? ve Kresel Sermayenin Ele?tirisi ile Ba??nt?s?, Sylem ve ?deoloji, Su Yay?nlar?, 2003.
?nal, M.Ay?e, Haberi Okumak, Temuin Yay?nlar?, 1996.
Kocaman, Ahmet(Der.), Sylem zerine, ODT Geli?tirme Vakf? yay?nlar?, 2003.
Lull, James, Medya ?leti?im Kltr, Vadi Yay?nlar?, 2001.
Sancar ?r, Serpil, ?deolojinin Serveni, ?mge Kitabevi, 1997.
Szen, Edibe, Sylem, Paradigma Yay?nlar?, 1999.
Spiegel Online, http://wissen.spiegel.de (18.04.2009).
Sddeutsche Zeitung, http://www.sueddeutsche.de ( 18.04.2009).
Van Dijk, Teun, Sylem Ve ?deoloji okalanl? Bir Yakla??m, Sylem ve ?deoloji, Su Yay?nlar?, 2003.
Welt Zeitung, http://www.welt.de ( 18.04.2009).
Ya?c?o?lu, Semiramis (Der.), 1990 Sonras? laik Antilaik at??mas?nda Farkl? Sylemler, Dokuz Eyll Yay?nlar?, 2002.


-----------------------------------
Atatrk niversitesi ?leti?im Fakltesi Gazetecilik Blm ?retim yesi.
neclamora04@msn.com

DKM AR??V?N? GOOGLE'DA ARAYIN

DKM'N?N 1998-2001 ARASINDAK? AR??V? ??N TIKLAYIN

DKM'N?N 2001-2003 ARASINDAK? AR??V? ??N TIKLAYIN

DKM'N?N 2003-2009 ARASINDAK? AR??V? ??N TIKLAYIN

Untranslated Strings Designer

Hiçbiri